Dizde ani bir boşalma hissi, yürürken güvensizlik veya hareket sırasında dizin kontrolünü kaybetme hissi halk arasında çoğu zaman “diz dönmesi” olarak ifade edilir. Bu durum tek başına bir hastalık değil, altta yatan farklı ortopedik problemlerin belirtisi olabilir.
Özellikle spor yaralanmaları sonrası gelişen diz dönmesi hissi, bağ yaralanmaları veya menisküs problemleri gibi önemli diz hastalıklarının habercisi olabilir. Bu nedenle sık tekrar eden diz dönmesi şikâyetleri mutlaka ciddiye alınmalıdır.
Diz Dönmesi Nedir?
Diz dönmesi; diz ekleminde ani boşalma, kayma, kontrol kaybı veya dizin yerinden oynuyormuş gibi hissedilmesi durumudur.
Hastalar genellikle:
- Dizimin altı boşaldı
- Dizim kaydı
- Dizim döndü
- Dizime güvenemiyorum
şeklinde şikâyet tarif eder. Bu durum bazen ağrı ile birlikte olurken, bazen yalnızca instabilite hissi şeklinde ortaya çıkabilir.
Diz Dönmesi Neden Olur?
Diz dönmesi birçok farklı nedenle gelişebilir.
Ön Çapraz Bağ Yaralanmaları
Diz dönmesinin en sık nedenlerinden biridir.
Özellikle:
- Ani yön değişiklikleri
- Spor yaralanmaları
- Dönme hareketleri
sonrası ön çapraz bağ hasarı gelişebilir. Bağ yaralanması sonrası dizde boşalma hissi oluşabilir.
Menisküs Yırtıkları
Menisküsler diz stabilitesine katkı sağlar.
Yırtık geliştiğinde:
- Takılma hissi
- Dizde kilitlenme
- Güvensizlik hissi
oluşabilir.
Diz Kapağı Problemleri
Diz kapağı kaymaları veya instabilite durumlarında da diz dönmesi hissi gelişebilir.
Özellikle:
- Patella çıkıkları
- Diz kapağı hizalanma bozuklukları
önemli nedenler arasındadır.
Kas Güçsüzlüğü
Uyluk kaslarının zayıf olması diz stabilitesini bozabilir.
Özellikle:
- Uzun süre hareketsizlik
- Spor sonrası kas kaybı
- Fizik tedavi eksikliği
diz kontrolünü olumsuz etkileyebilir.
Kireçlenme ve Kıkırdak Problemleri
İleri diz kireçlenmesi olan hastalarda:
- Ağrı
- Hareket kısıtlılığı
- Denge kaybı
nedeniyle dizde boşalma hissi oluşabilir.
Diz Dönmesi Belirtileri Nelerdir?
Altta yatan probleme göre belirtiler değişebilir.
En sık görülen şikâyetler:
- Dizde boşalma hissi
- Yürürken güvensizlik
- Ani kayma hissi
- Takılma veya kilitlenme
- Diz ağrısı
- Şişlik
- Hareket sırasında zorlanma
Bazı hastalarda spor sırasında ani düşmeler görülebilir.
Diz Dönmesi Hangi Durumlarda Ciddiye Alınmalıdır?
Aşağıdaki durumlarda mutlaka ortopedik değerlendirme gerekir:
- Spor sonrası ani diz dönmesi
- Şişlik gelişmesi
- Diz üzerine basamama
- Tekrarlayan boşalma hissi
- Dizde kilitlenme
- Şiddetli ağrı
Bu belirtiler ciddi bağ veya menisküs yaralanmalarını düşündürebilir.
Diz Dönmesi Nasıl Tanı Konur?
Tanı süreci dikkatli değerlendirme gerektirir.
Fizik Muayene
Muayene sırasında:
- Diz stabilitesi test edilir
- Bağ yapıları değerlendirilir
- Menisküs testleri uygulanır
- Diz kapağı hareketleri incelenir
Görüntüleme Yöntemleri
Tanıyı netleştirmek için:
- MR (Manyetik Rezonans)
- Röntgen
- Gerekli durumlarda tomografi
kullanılabilir. MR özellikle bağ ve menisküs yaralanmalarında oldukça önemlidir.
Diz Dönmesi Tedavisi
Tedavi altta yatan nedene göre planlanır.
Ameliyatsız Tedavi
Bazı hastalarda ameliyatsız yöntemler yeterli olabilir.
Fizik Tedavi
Amaç:
- Kas gücünü artırmak
- Diz stabilitesini geliştirmek
- Dengeyi artırmak
Özellikle quadriceps kas güçlendirme oldukça önemlidir.
Aktivite Düzenlemesi
Dizi zorlayan hareketler geçici olarak sınırlandırılabilir.
Dizlik Kullanımı
Bazı durumlarda destekleyici dizlikler fayda sağlayabilir.
Cerrahi Tedavi
Aşağıdaki durumlarda ameliyat gerekebilir:
- Ön çapraz bağ kopmaları
- Ciddi menisküs yırtıkları
- Tekrarlayan diz kapağı çıkıkları
- İleri instabilite problemleri
Cerrahi planlama hastanın yaşına ve aktivite düzeyine göre yapılır.
Diz Dönmesi Sporcularda Neden Daha Sık Görülür?
Sporcularda:
- Ani yön değişiklikleri
- Zıplama hareketleri
- Diz üzerine yüksek yük binmesi
nedeniyle bağ ve menisküs yaralanmaları daha sık görülmektedir.
Özellikle futbol, basketbol ve kayak sporlarında risk artmaktadır.
Diz Dönmesini Önlemek İçin Neler Yapılabilir?
Risk azaltmak için:
- Kas güçlendirme egzersizleri yapılmalı
- Denge çalışmaları uygulanmalı
- Spor öncesi ısınma ihmal edilmemeli
- Ani aşırı yüklenmelerden kaçınılmalı
- Diz yaralanmaları sonrası rehabilitasyon tamamlanmalıdır
Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Tedavi edilmeyen diz instabilitesi:
- Tekrarlayan yaralanmalara
- Menisküs hasarına
- Kıkırdak aşınmasına
- Erken diz kireçlenmesine
neden olabilir. Bu nedenle erken değerlendirme oldukça önemlidir.
Diz dönmesi, çoğu zaman altta yatan bağ, menisküs veya diz kapağı problemlerinin belirtisi olan önemli bir şikâyettir. Özellikle tekrarlayan boşalma hissi yaşayan hastalarda detaylı ortopedik değerlendirme gereklidir.
Eğer dizinizde boşalma hissi, güvensizlik, ağrı veya spor sırasında kontrol kaybı yaşıyorsanız, detaylı değerlendirme ve size özel tedavi planı için Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Doç.Dr. Gökhan Karademir ile iletişime geçebilirsiniz.