Çocukluk ve ergenlik döneminde topuk ağrısının en sık nedenlerinden biri Sever hastalığıdır. Özellikle spor yapan ve aktif yaşam süren çocuklarda görülen bu durum, büyüme dönemine bağlı gelişen geçici ancak dikkat edilmesi gereken bir ortopedik problemdir.
Ben bir Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı olarak şunu özellikle vurgulamak isterim: Sever hastalığı doğru yönetildiğinde kalıcı hasar bırakmaz; ancak ihmal edilirse çocuğun hareketlerini kısıtlayabilir.
Sever Hastalığı Nedir?
Sever hastalığı (kalkaneal apofizit), topuk kemiğinin büyüme plağında (apofiz) oluşan iltihabi bir durumdur.
Bu hastalık:
- Büyüme çağındaki çocuklarda görülür
- Topuk kemiğinin henüz tam gelişmemiş olmasından kaynaklanır
- Aşil tendonunun çekişine bağlı gelişir
Genellikle 8–15 yaş arası çocuklarda ortaya çıkar.
Sever Hastalığı Neden Olur?
Sever hastalığının temel nedeni, büyüme plaklarının hassas olduğu dönemde topuk bölgesine binen tekrarlayan yüklerdir.
Başlıca nedenler:
- Yoğun spor aktiviteleri (futbol, basketbol, koşu)
- Hızlı boy uzaması
- Aşil tendonunun gergin olması
- Yanlış veya sert ayakkabı kullanımı
- Uzun süre ayakta kalma
Bu faktörler topuk bölgesinde mikrotravmalara yol açar.
Sever Hastalığı Belirtileri Nelerdir?
Belirtiler genellikle topuk bölgesinde ortaya çıkar:
- Topukta ağrı (özellikle aktivite sonrası)
- Yürürken veya koşarken artan rahatsızlık
- Topuk üzerine basarken hassasiyet
- Sabah ilk adımlarda ağrı
- Koşma ve zıplamada zorlanma
Çoğu zaman her iki topukta da görülebilir.
Sever Hastalığı Nasıl Tanı Konur?
Tanı genellikle klinik değerlendirme ile konur.
Fizik Muayene
- Topuk bölgesine bası ile ağrı değerlendirilir
- Aşil tendon gerginliği incelenir
- Yürüme şekli gözlemlenir
Görüntüleme Yöntemleri
- Röntgen çoğu zaman normaldir
- Gerekli durumlarda diğer hastalıkları dışlamak için kullanılabilir
Tanı büyük ölçüde klinik bulgulara dayanır.
Sever Hastalığı Tedavisi Nasıl Yapılır?
Sever hastalığı genellikle ameliyatsız yöntemlerle tedavi edilir.
İstirahat ve Aktivite Düzenlemesi
- Ağrıya neden olan spor aktiviteleri sınırlandırılır
- Topuk üzerine binen yük azaltılır
Soğuk Uygulama
- Ağrıyı ve inflamasyonu azaltır
- Gün içinde birkaç kez uygulanabilir
İlaç Tedavisi
- Gerekli durumlarda ağrı kesici ve anti-inflamatuar ilaçlar kullanılabilir
Topuk Destekleri ve Ortezler
- Silikon topuk yastıkları
- Şok emici tabanlıklar
Bu ürünler topuk üzerindeki yükü azaltır.
Fizik Tedavi ve Egzersiz
Tedavinin önemli bir parçasıdır:
- Aşil tendonunu esnetme egzersizleri
- Baldır kaslarını güçlendirme çalışmaları
Bu egzersizler iyileşme sürecini hızlandırır.
İyileşme Süreci Nasıldır?
Sever hastalığı geçici bir durumdur ve büyüme tamamlandıkça düzelir.
- Şikâyetler genellikle haftalar – aylar içinde azalır
- Doğru tedavi ile hızlı iyileşme sağlanır
- Tekrar edebilir ancak kalıcı hasar bırakmaz
Nelere Dikkat Edilmeli?
- Çocuğun ağrıya rağmen spora devam etmesi engellenmeli
- Uygun spor ayakkabısı tercih edilmeli
- Egzersizler düzenli yapılmalı
- Aşırı yüklenmeden kaçınılmalıdır
Sever hastalığı, büyüme çağındaki çocuklarda görülen ve topuk ağrısına neden olan geçici bir durumdur. Erken teşhis ve doğru tedavi ile tamamen kontrol altına alınabilir. Eğer çocuğunuzda topuk ağrısı, yürürken zorlanma veya spor sonrası artan şikâyetler varsa, detaylı değerlendirme ve doğru tedavi planı için Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Doç.Dr. Gökhan Karademir ile iletişime geçebilirsiniz.