Dirsek hareketleri sırasında takılma hissi, ani kilitlenme veya hareket sırasında hissedilen ağrı, dirsek ekleminde oluşan bazı mekanik problemlerin belirtisi olabilir. Bu problemlerden biri de halk arasında “eklem faresi” olarak bilinen serbest eklem cisimleridir.
Dirsek eklemi içerisinde dolaşan küçük kemik veya kıkırdak parçaları zamanla hareket kısıtlılığına ve ağrılı takılmalara neden olabilir. Özellikle sporcularda ve daha önce dirsek travması geçiren kişilerde daha sık görülmektedir.
Eklem Faresi Nedir?
Eklem içerisinde serbest halde bulunan küçük kemik, kıkırdak veya doku parçalarına halk arasında eklem faresi adı verilir.
Bu parçalar:
- Eklem içinde hareket edebilir
- Hareket sırasında sıkışabilir
- Ani kilitlenme hissine neden olabilir
Dirsek dışında diz, kalça ve omuz gibi eklemlerde de görülebilir.
Dirsekte Eklem Faresi Neden Oluşur?
Dirsekte serbest cisim oluşumunun birçok nedeni olabilir. En sık nedenler:
- Dirsek travmaları
- Kıkırdak yaralanmaları
- Osteokondral hasarlar
- Kireçlenme
- Spor yaralanmaları
- Osteokondritis dissekans
Eklem yüzeyinden kopan parçalar zamanla eklem içinde serbest hale gelebilir.
Sporcularda Neden Daha Sık Görülür?
Özellikle:
- Beyzbol oyuncuları
- Tenisçiler
- Fitness sporcuları
- Atış sporlarıyla ilgilenen bireyler
dirsek eklemine tekrarlayan yük bindirdiği için risk altında olabilir. Tekrarlayan zorlanmalar kıkırdak hasarını artırabilir.
Dirsekte Eklem Faresinin Belirtileri Nelerdir?
Belirtiler serbest parçanın boyutuna ve yerleşimine göre değişebilir.
En sık görülen şikâyetler:
- Dirsekte takılma hissi
- Ani kilitlenme
- Hareket sırasında ağrı
- Dirsek hareketlerinde kısıtlılık
- Tıklama veya çıtlama hissi
- Şişlik
- Spor sırasında zorlanma
Bazı hastalarda dirsek aniden kilitlenip tekrar açılabilir.
Dirsekte Kilitlenme Neden Olur?
Serbest eklem cismi hareket sırasında eklem yüzeyleri arasına sıkışabilir.
Bu durum:
- Dirsek hareketini geçici olarak engelleyebilir
- Ani kilitlenme hissi oluşturabilir
Hastalar çoğu zaman dirseği açıp kapatmakta zorlandıklarını tarif eder.
Dirsekte Eklem Faresi Nasıl Tanı Konur?
Tanı süreci dikkatli değerlendirme gerektirir.
Fizik Muayene
Muayene sırasında:
- Dirsek hareket açıklığı değerlendirilir
- Takılma hissi incelenir
- Ağrı noktaları kontrol edilir
Bazı hastalarda hareket sırasında mekanik sesler hissedilebilir.
Görüntüleme Yöntemleri
Tanıyı doğrulamak için:
- Röntgen
- MR (Manyetik Rezonans)
- Bilgisayarlı tomografi (BT)
kullanılabilir. Röntgende özellikle kemik parçaları görülebilir. MR ise kıkırdak problemlerini değerlendirmede faydalıdır.
Dirsekte Eklem Faresi Tedavisi
Tedavi; şikâyetin şiddetine ve eklem içindeki parçanın durumuna göre planlanır.
Ameliyatsız Tedavi
Hafif şikâyeti olan bazı hastalarda uygulanabilir.
Tedavi sürecinde:
- Aktivite düzenlemesi
- Fizik tedavi
- Ağrı kesici ilaçlar
- Dinlenme
önerilebilir.
Ancak mekanik kilitlenme varsa çoğu zaman cerrahi gerekebilir.
Dirsekte Eklem Faresi Ameliyatı Ne Zaman Gerekir?
Aşağıdaki durumlarda cerrahi düşünülebilir:
- Sürekli takılma hissi
- Dirsek kilitlenmesi
- Hareket kısıtlılığı
- Spor performansında düşüş
- Günlük yaşam aktivitelerinde zorlanma
Özellikle hareketi engelleyen serbest cisimlerde ameliyat sık tercih edilir.
Dirsek Artroskopisi Nedir?
Günümüzde eklem faresi tedavisinde sıklıkla dirsek artroskopisi uygulanmaktadır.
Bu yöntem:
- Kapalı cerrahi teknikle yapılır
- Küçük kesiler kullanılır
- Kamera yardımıyla eklem görüntülenir
Daha konforlu iyileşme sağlayabilir.
Dirsekte Eklem Faresi Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Artroskopik cerrahi sırasında:
- Eklem içi kamera ile incelenir
- Serbest cisimler çıkarılır
- Gerekirse hasarlı dokular temizlenir
Bazı hastalarda ek kıkırdak işlemleri de uygulanabilir.
Dirsek Artroskopisinin Avantajları Nelerdir?
Kapalı yöntemin avantajları:
- Daha küçük kesiler
- Daha az doku hasarı
- Daha hızlı iyileşme
- Günlük yaşama erken dönüş
- Daha düşük enfeksiyon riski
Ancak her hasta için uygunluk ayrı değerlendirilmelidir.
Dirsekte Eklem Faresi Ameliyatı Sonrası İyileşme Süreci
İyileşme süreci yapılan işlemin kapsamına göre değişebilir.
İlk dönemde:
- Şişlik kontrolü yapılır
- Hafif hareket egzersizleri başlanır
- Ağrı yönetimi sağlanır
Daha sonra fizik tedavi süreci uygulanabilir.
Fizik Tedavinin Önemi
Rehabilitasyon tedavisinin amacı:
- Dirsek hareket açıklığını korumak
- Kas gücünü geri kazanmak
- Hareket kısıtlılığını önlemek
- Günlük yaşama dönüşü hızlandırmak
Özellikle sporcularda kontrollü rehabilitasyon önemlidir.
Dirsekte Eklem Faresi Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Tedavi edilmeyen serbest eklem cisimleri:
- Kronik ağrıya
- Sürekli hareket kısıtlılığına
- Kıkırdak hasarına
- Erken eklem kireçlenmesine
neden olabilir.
Bu nedenle sürekli kilitlenme şikâyetleri ihmal edilmemelidir.
Dirsekte Eklem Faresinden Korunmak İçin Neler Yapılabilir?
Risk azaltmak için:
- Spor sırasında aşırı zorlanmadan kaçınılmalı
- Dirsek travmaları ciddiye alınmalı
- Kas güçlendirme egzersizleri yapılmalı
- Tekrarlayan dirsek yaralanmaları tedavi edilmelidir
Dirsekte Eklem Faresi, dirsek içerisinde serbest dolaşan kemik veya kıkırdak parçalarının neden olduğu önemli bir eklem problemidir. Özellikle takılma ve kilitlenme hissi yaşayan hastalarda detaylı değerlendirme gereklidir.
Eğer dirseğinizde hareket sırasında takılma, kilitlenme veya ağrı hissediyorsanız, detaylı değerlendirme ve size özel tedavi planı için Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Doç.Dr. Gökhan Karademir ile iletişime geçebilirsiniz.