0532 136 88 88

Kalça Kırıklarının Cerrahi Tedavisi Sonrası Zoledronatın Mortalite ve Morbidite Üzerindeki Etkileri

Yazarlar: Cengiz Ö, Polat G, Karademir G, Tunç OD, Erdil M, Tuncay E, Fen C

Dergi: Advances in Orthopedics, 2016, Cilt 2016, Makale No: 3703482, 7 sayfa

DOI: 10.1155/2016/3703482

Özgün başlık: Effects of Zoledronate on Mortality and Morbidity after Surgical Treatment of Hip Fractures

Özet

Bu çalışmada, osteosentez ile tedavi edilen yaşlı hastalarda zoledronat tedavisinin intertrokanterik femur kırıklarında mortalite, morbidite ve maliyet üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Evans sınıflamasına göre stabil olmayan intertrokanterik femur kırığı bulunan 114 hasta osteosentez ile tedavi edilmiştir. İntertrokanterik kırıkların cerrahi tedavisinden sonra tedavi grubu (E/K, 24/32; ortalama yaş, 76,7 ± SD yıl) zoledronat infüzyonu almış, kontrol grubu (E/K, 20/38; ortalama yaş, 80,2 ± SD yıl) ise plasebo almıştır. Ameliyat sonrası kontrol muayeneleri 6. hafta, 3. ay, 6. ay ve 12. ay zaman noktalarında yapılmıştır. Hastaların fonksiyonel düzeyi modifiye Harris kalça skoru ve Merle d’Aubigné kalça skoru ile değerlendirilmiştir. On ikinci ayda ortalama HHS tedavi ve kontrol gruplarında sırasıyla 81,93 ve 72,9 olarak bulunmuştur. Hastaların ölüm zamanı açısından mortalite ilk 3 ayda %57,1 (16/28) ve ilk altı ayda %92,9 (26/28) olarak saptanmıştır. Mortalite oranı tedavi ve kontrol gruplarında sırasıyla %14,3 (8/56) ve %34,5 (20/58) bulunmuştur. Osteoporotik yaşlı hastalarda intertrokanterik femur kırıklarının cerrahi tedavisinden sonra zoledronik asit kullanımı güvenli bir tedavi yöntemidir; mortaliteyi azaltmaya yardımcı olur, fonksiyonel sonuçları iyileştirir ve yılda tek doz kullanımla daha az yan etkiye sahiptir.

1. Giriş

İntertrokanterik femur kırıkları sıklıkla 6. ve 8. dekadlarda görülmekte olup yaşlı hastalarda morbidite, günlük fonksiyonlarda azalma ve mortalite ile ilişkilidir [1, 2]. Mortalite oranları %15 ile %30 arasında değişmekle birlikte, femur kırıklarında mortalite özellikle kırığın oluşmasını izleyen yıl içinde artış göstermektedir [2, 3]. İntertrokanterik kırıklarda konservatif tedaviyle daha yüksek mortalite ve morbidite oranları bildirildiğinden, cerrahi tedavi ve erken yük verme standart yaklaşım olarak kabul edilmektedir [4]. İntertrokanterik kırıklar ekstrakapsüler ve kansellöz kemikte meydana geldiğinden kaynama oranı yüksektir; bu nedenle cerrahi tedavide rijit internal tespit yöntemleri ilk tercih olarak değerlendirilmektedir [4, 5]. Osteoporoz, yaşlı kişilerdeki kırıkların %75’inin başlıca nedeni olarak kabul edilmiştir. Günümüzde ABD’de yılda 1,3 milyon osteoporoza bağlı kırık bildirilmekte olup bunların 300.000’i kalça kırığıdır [6]. Bununla birlikte veriler, kalça kırığı olan hastaların yalnızca az bir kısmının gerçekte osteoporoz için farmakolojik tedavi aldığını göstermektedir [7, 8]. Zoledronik asit, osteoporoz tedavisinde kullanılan güçlü bir bisfosfonattır. Özellikle postmenopozal kadınlarda osteoporoza bağlı kalça ve vertebra kırıklarının tedavisinde kullanılmakta olup klinik çalışmalarda kırık iyileşmesini hızlandırdığı ve yeni kırık oluşumunu engellediği gösterilmiştir [6, 7]. Bu çalışmanın amacı, cerrahi osteosentez uygulanan 65 yaş üzeri hastalarda zoledronik asidin intertrokanterik kalça kırıklarında mortalite ve morbidite üzerindeki etkilerini değerlendirmektir.

2. Gereç ve Yöntem

Kliniğimizde 2012-2013 yılları arasında intertrokanterik femur kırığı nedeniyle cerrahi osteosentez uygulanan, 65 yaş ve üzerindeki yüz yirmi yaşlı hasta 1 yıl süreyle prospektif olarak izlenmiştir. Hasta sayısı, mortalite oranlarının %25’ten %15’e düşürülmesi için %95 güven düzeyi ve güç analizi ile hesaplanmış ve her grup için 55 hasta belirlenmiştir.

Dışlama kriterleri şunlardır: 65 yaş altı olmak, patolojik kırık, kırık öncesinde yatağa bağımlı olmak, zoledronik asit kullanımına kontrendikasyon oluşturan herhangi bir hastalık, ikiden fazla komorbidite oluşturan herhangi bir hastalık, düşme dışındaki travma ve intertrokanterik femur kırığına ek kırık bulunması. Çalışmaya her grupta 60 hasta ile başlanmıştır. Ancak zoledronik asit grubundan 4, kontrol grubundan 2 hasta kontrol muayenelerine gelmedikleri için çalışma dışı bırakılmıştır. Böylece çalışma 114 hasta ile tamamlanmıştır.

Tüm hastalar işlem hakkında bilgilendirilmiş ve onayları alındıktan sonra tedaviye başlanmıştır. Hastalar geliş sırasına göre ardışık olarak 2 gruba ayrılmış ve randomize edilmiş, ilk hasta zoledronik asit verilecek gruba (tedavi grubu) dahil edilmiştir. Tüm hastalara cerrahi osteosentez uygulanmış ve implant olarak Smith & Nephew firmasının intertrokanterik antegrad çivisi (INTERTAN, Smith & Nephew’in ticari markasıdır, Reg. US Pat. & TM Off.) seçilmiştir. Tüm hastalardan ameliyat sonrası 6 hafta boyunca yürüteç yardımıyla tolere edebildikleri kadar yürümeleri istenmiştir.

Tüm hastalara ameliyat sonrası birinci günden itibaren bir yıl boyunca 1200 mg kalsiyum karbonat ve 1000 IU D vitamini verilmiştir. Tedavi grubunda her hastaya ameliyat sonrası 2. haftada 30 dakikalık yavaş intravenöz infüzyonla 5 mg zoledronik asit uygulanmıştır. Zoledronik asit uygulamasından ve iki saatlik gözlemden sonra hastalar taburcu edilmiştir. Kontrol grubuna, üniversitemizin kimya laboratuvarında 100 mL’lik zoledronik asit şişeleriyle aynı miktarda ve boyutta hazırlanıp paketlenen sodyum klorür, aynı prosedür izlenerek plasebo olarak uygulanmıştır. Tüm hastalara ameliyat sonrası birinci günde ve birinci yılda kemik mineral yoğunluğu ölçümü yapılmıştır. Tüm hastalar ameliyat sonrası 6. hafta, 3. ay, 6. ay ve 12. ayda radyolojik olarak anteroposterior pelvis ve iki yönlü kalça grafisi ile, fonksiyonel olarak ise Harris kalça skoru ve Merle d’Aubigné kalça skoru ile değerlendirilmiştir. Her iki grupta hastalar yaş, cinsiyet, etkilenen taraf, ek hastalık varlığı, ASA (American Society of Anesthesiologists) skoru, ameliyat zamanlaması, tercih edilen anestezi tipi, ameliyat sonrası komplikasyonlar ve mortalite oranlarına göre sınıflandırılıp incelenmiştir. Takip süresi her iki grupta bir yıl sürmüştür.

Çalışma protokolü yerel etik kurul tarafından onaylanmıştır (Tarih, 21 Mart 2013; sayı B.30.2.BAV.0.05.05, Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu).

2.1. İstatistiksel Analiz

Verilerin özeti ortalama, standart sapma ve yüzde olarak sunulmuştur. Kategorik veriler ki-kare testi kullanılarak analiz edilmiştir. Fonksiyonel skorlardaki grup içi ve gruplar arası değişimler tekrarlayan ölçümlerde ANOVA ve post hoc Bonferroni yöntemi ile karşılaştırılmıştır. Grupların ortalama sağkalım süreleri Kaplan-Meier yöntemi ile tahmin edilmiştir. Ortalama sağkalım sürelerinin karşılaştırılması Log-Rank testi ile araştırılmıştır. İki grubun kantitatif özellikleri, ortalama karşılaştırmaları açısından bağımsız gruplar için t-testi ile analiz edilmiştir. Mortalite üzerinde birden fazla faktörden hangisinin anlamlı etkisi olduğunu göstermek için Cox regresyon modeli kullanılmıştır. Analizlerde IBM-SPSS 20 programı kullanılmıştır. Tüm testlerde anlamlılık düzeyi 0,05 olarak belirlenmiştir.

3. Bulgular

Yüz on dört hastanın (E/K, 44 (%38,6)/70 (%61,4)) 56’sı (%49) zoledronik asit ile (ortalama yaş, 76,79 yıl), 58’i (%51) plasebo ile (ortalama yaş, 80,28 yıl) tedavi edilmiştir. Tedavi grubunda 24 (%42,9) hasta erkek, 32 (%57,1) hasta kadındı. Kontrol grubunda 20 (%34,5) hasta erkek, 38 (%65,5) hasta kadındı. Tedavi ve kontrol grupları cinsiyet dağılımı açısından benzerdi.

Hastalar 80 yaş altı ve 80 yaş üstü olarak iki gruba ayrılmış ve mortalite oranları araştırılmıştır. Yüz on dört hastanın ortalama yaşı 78,56 idi (tedavi grubundaki 56 hastanın ortalaması 76,29; kontrol grubundaki 58 hastanın ortalaması 80,28). Ölen hastaların %92,8’inin (tedavi grubunda 8/8; kontrol grubunda 18/20) 80 yaş üstünde olduğu bulunmuştur.

Hastalar ameliyat öncesi dönemde ASA skoruna göre değerlendirilmiş ve ASA skoru 5 olan hastalar çalışma dışı bırakılmıştır. Altmış iki hasta (%54,4) ASA 3-4, 52 hasta (%45,6) ASA 1-2 olarak değerlendirilmiştir. İki grup arasında ASA değerleri açısından istatistiksel fark yoktu (p > 0,05). ASA ile mortalite ilişkisi değerlendirildiğinde, ASA 3-4 olan hastalarda mortalite oranı %78,4 (22/28) olarak gözlenmiştir.

Hastaların ortalama ameliyat zamanı 4 gün (1-15) olarak gözlenmiştir. Yetmiş altı hasta (%66,7; tedavi grubu/kontrol grubu: 38/38) ≤4 gün, 38 hasta (%33,3; tedavi grubu/kontrol grubu: 18/20) >4 gün olarak belirlenmiş olup iki grup arasında anlamlı fark yoktu (p = 0,791).

Otuz iki hasta (%28,1; tedavi grubu/kontrol grubu: 13/19) genel anestezi altında ameliyat edilirken, 82 hastaya (%71,9; tedavi grubu/kontrol grubu: 43/39) rejyonel anestezi uygulanmıştır. Anestezi tipi açısından iki grup arasında anlamlı fark yoktu (p = 0,257).

Tedavinin etkinliğini değerlendirmek amacıyla, hayatta kalan 86 hastanın ameliyat sonrası 1. yılın sonundaki kemik mineral yoğunluğundaki değişimler DEXA ile değerlendirilmiştir. Gruplar arası ve grup içi farklar t-testi ile değerlendirilmiştir. Tedavi grubunda kemik mineral yoğunluğundaki artış kontrol grubuna kıyasla anlamlıydı ve literatürle uyumluydu (p < 0,01) (Tablo 3).

Ortalama takip süresi 9,5 ay (tedavi grubu/kontrol grubu: 10,6/8,4) olarak hesaplanan 114 hastanın yirmi sekizi (%24,6) ameliyat sonrası 1. yılın sonunda ölmüştür. Tedavi grubunda ameliyat sonrası mortalite oranı %14,3 (8/56) iken, kontrol grubunda bu oranın %34,5 (20/58) olması dikkat çekiciydi. Hastaların ölüm zamanı dikkate alındığında, mortalite oranı ilk üç ayda %57,1 (16/28) ve ilk 6 haftada %92,9 (26/28) olarak gözlenmiştir. Daha sonra veriler iki grup arasında istatistiksel olarak analiz edilmiş ve gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklar bulunmuştur (p < 0,05) (Tablo 4).

Hastaların fonksiyonel durumu ameliyat sonrası 6. haftada ve 3., 6. ve 12. aylarda Harris kalça skoru ve Merle d’Aubigné skoru ile değerlendirilmiştir. Ameliyat sonrası 1. yılın sonunda tedavi grubunda ortalama HHS 81,93/100 ve ortalama Merle d’Aubigné skoru 14,58/16, kontrol grubunda ise ortalama HHS 72,9/100 ve ortalama Merle d’Aubigné skoru 12,68/16 olarak gözlenmiştir. Gruplar arası ve grup içi istatistiksel analiz sonucunda anlamlı fark saptanmıştır (p < 0,05).

4. Tartışma

Kalça kırıklarının onda dokuzu 65 yaş ve üzerindeki kişilerde meydana gelir. Bunların yarısı intertrokanterik femur kırıklarıdır [4, 9]. İntertrokanterik kırıkların yüksek insidansının ileri yaş, artmış komorbidite, artmış günlük aktivite ve osteoporoz ile ilişkili olduğu bulunmuştur [10]. Özellikle osteoporozla ilişkili kalça kırıkları, maliyetli uzun hastane yatışı ve rehabilitasyonun yanı sıra belirgin fonksiyon kaybı ile birlikte yüksek morbidite ve mortalite oranlarına neden olmaktadır [11, 12]. Osteoporoza bağlı mortalite, kalça kırığından sonraki 6 ay içinde meydana gelen ölümlerle açıkça ilişkilendirilebilir [13]. Bu çalışmada, osteoporoz tedavisinin mortalite ve morbidite üzerindeki etkisini değerlendirmek için hastalar iki gruba ayrılmış ve bir kısmı farmakolojik olarak tedavi edilmiştir. Farmakolojik ajan olarak, osteoporoz tedavisinin güncel ilaç grubu olan bisfosfonatlardan, yılda bir kez 30 dakikalık IV infüzyon olarak uygulanan zoledronik asit tercih edilmiştir.

Kalça kırığından sonraki 90. günde günlük 5 mg IV zoledronik asit uygulamasının yeni kırık oluşumunu %35, mortalite riskini %28 azalttığı belirlenmiştir [14]. Fare kalvaryum kemik kültürleri üzerinde yapılan in vitro çalışmalarda, zoledronik asidin D3 vitamininin indüklediği kalsiyum salınımını diğer beş bisfosfonata kıyasla daha güçlü biçimde inhibe ettiği ve pamidronata göre 100 kat, alendronata göre 25 kat, klodronata göre 200 kat, ibandronata göre 10 kat ve risedronata göre 5 kat daha güçlü olduğu belirlenmiştir [15].

Bununla birlikte, sıkı ve karmaşık temin gerekliliklerine sahip oral bisfosfonatların kullanımı, bilişsel ve fonksiyonel durumdaki bozulma nedeniyle çok sayıda oral ilaç kullanan hastalar için giderek zorlaşmaktadır. Sonuç olarak, oral bisfosfonatlarla tedaviye uyumun düşük olması tedavinin eksik kalmasına yol açmaktadır [16, 17]. Zoledronik asidin zamanlaması ile ilgili çalışmada Eriksen ve ark., ilacın ameliyat sonrası 2. haftada maksimum konsantrasyona ulaştığını ve mortaliteyi azaltmada en yüksek etkinliğe sahip olduğunu göstermiştir [18]. Biz de hastalarımıza zoledronik asidi ameliyat sonrası 2. haftada uyguladık.

Bir diğer nokta kalsiyum ve D vitamini desteğidir. Kırık iyileşmesi ve yeniden şekillenme için artmış kemik metabolizması yüksek miktarda kalsiyum ve D vitamini gerektirir. Oral kalsiyum takviyesinin kırık insidansını azalttığını öne süren çalışmalar bulunmakla birlikte, bunun osteoporoz tedavisinde yardımcı tedavi olarak değerlendirilebileceği düşünülmektedir [19, 20]. Biz tüm hastalara ameliyat sonrası birinci günden itibaren günde 1200 mg kalsiyum ve 1000 IU D vitamini içeren oral ilaç verdik.

Her iki gruptaki hastalar yaş, cinsiyet, komorbidite varlığı, kırık tipi, ASA (American Society of Anesthesiologists) skoru, osteoporoz derecesi, ameliyat zamanı, tercih edilen anestezi tipi ve uygulanan ameliyata göre sınıflandırılıp değerlendirilmiştir. İki grup arasında cinsiyet, ASA, ameliyat zamanı ve anestezi tipi açısından anlamlı fark olmamasına rağmen, yaş ve kırık tipi açısından iki grup arasında istatistiksel fark vardı (p < 0,05).

Literatür dikkate alındığında, intertrokanterik kırıklar kadınlarda erkeklere göre iki kat daha fazla görülmektedir [21, 22]. Bizim çalışmamızda dağılım 70 (%61,4) kadın ve 44 (%38,6) erkek şeklindeydi. Gruplar arasında cinsiyet dağılımı açısından fark yoktu. Mortalite oranları açısından kadınlarda (18/70; %25,7) ve erkeklerde (10/44; %22,7) benzer sonuçlar gözlenmiştir.

Cerrahi zamanının hasta mortalitesi üzerindeki etkisi halen tartışma konusudur. Genel kabul gören yaklaşım, hastanın tıbbi durumunun hemen düzeltilmesi ve ardından cerrahi işleme alınmasıdır [4, 9]. Altmış yaş üzeri hastaları kapsayan retrospektif bir çalışmada, tıbbi durumları düzeltilen hastalarda ameliyata kadar geçen sürenin mortalite üzerinde herhangi bir etkisinin olmadığı kanıtlanmış ve tıbbi komorbiditelerin tedavisinin bir avantaj olduğu sonucuna varılmıştır [23]. Bizim çalışmamızda hastaların ameliyata alınma süresi ortalama 4 (1-15) gün olarak belirlenmiştir. Yetmiş altı (%66,7) hasta 4 gün veya daha kısa sürede, 38 (%33,3) hasta ise 4 günden sonra ameliyat edilmiştir. Tüm hastalar tıbbi durumlarının stabilizasyonundan sonra ameliyat edilmiştir. İki grup arasında anlamlı fark yoktu.

Kalça kırıkları üzerine yapılmış 10 yıllık prospektif bir çalışmada ASA 3-4 olan hastalarda mortalite anlamlı derecede yüksek bulunmuştur [12]; ancak retrospektif bir incelemede, kalça kırığından sonra 65-84 yaş arası ASA 3-4 hastaların mortalite oranları daha yüksek bulunmuştur [24]. Bizim çalışmamızda hastalar ASA sınıflamasına göre değerlendirilmiş ve ASA 5 dışlanmıştır. Altmış iki (%54,4) hasta ASA 3-4, 52 (%45,6) hasta ASA 1-2 olarak belirlenmiştir. Gruplar arasında ASA değerleri açısından anlamlı fark olmamasına rağmen, ASA’nın mortalite üzerindeki etkisi değerlendirilmiş ve ölen 28 hastanın 22’sinin (%78,4) ASA 3-4 olduğu gözlenmiştir.

Toker ve ark., kalça kırıklarında anestezi tipi ile ilgili 1333 hastayı kapsayan çalışmalarında, genel ve spinal anestezi alan hastaların hastanede kalış süreleri ile mortalite oranları arasında herhangi bir fark bulmamıştır [25]. Bizim çalışmamızda 82 (%71,9) hastaya rejyonel anestezi, 32 (%28,1) hastaya genel anestezi uygulanmıştır. İki grup arasında anlamlı fark saptanmamıştır.

Kırık oluşumu ile ilişkili risk faktörleri ilerleyen yaşlarda daha yaygın hâle gelir; her 5 yıllık artışta kalça kırığı riski 1,5-2 kat artar [26]. İntertrokanterik kırıkların çoğu 70 yaşın üzerinde meydana gelir [4, 27, 28]. Lin ve ark., 217 kalça kırığını kapsayan çalışmalarında trokanterik kırık oluşumunun ve 80 yaş üzerinde olmanın mortalite için risk faktörü olduğunu belirlemiştir [29]. Wang ve ark., kalça kırığı olan 143.595 hastayı retrospektif olarak değerlendirdikleri çalışmada, mortalite oranlarının özellikle 80 yaş üzerindeki hastalarda ilk yıl içinde arttığını belirlemiştir [30]. Çalışmamıza 65 yaş üzeri 114 hasta dahil edilmiş olup ortalama yaş 78,56 idi (65-93) (Tablo 1). Kontrol grubundaki hastalar daha yaşlı bulunmuş (tedavi grubu ortalama yaşı: 76,29; kontrol grubu ortalama yaşı: 80,28) ve bu istatistiksel olarak anlamlıydı. Ayrıca ölen tüm hastaların %92,8’inin (26/28) 80 yaş ve üzerinde olduğu belirlenmiştir. Kalça kırıklarında özellikle 80 yaş ve üzerinin mortalite için ciddi bir risk faktörü olduğuna inanıyoruz.

Osteoporotik kalça kırıkları morbidite ve mortalitenin en önemli nedenleridir [31] ve osteoporoza bağlı mortalite, kalça kırığından sonraki 6 ay içinde meydana gelen ölümlerle açıkça ilişkilendirilebilir [32]. Yılda bir kez tek doz 5 mg IV zoledronik asidin 1 yıl içinde kemik mineral yoğunluğunu artırdığı bilinmektedir [14, 18, 33-35]. DEXA ölçümlerinin kemik mineral yoğunluğunun değerlendirilmesinde daha doğru sonuçlar verdiği [36, 37] ve osteoporoz tespitinde altın standart olduğu [38] bilgisiyle, çalışmamızda ameliyat sonrası 1. yılda kemik mineral yoğunluğu DEXA ile değerlendirilmiştir. Gruplar arası ve grup içi farklar t-testi ile değerlendirilmiştir. Zoledronik asidin kemik mineral yoğunluğunda anlamlı artış sağladığı belirlenmiş (Tablo 4) ve bunun literatürle uyumlu olduğu görülmüştür [14, 39, 40].

Kalça kırığı tedavisinin birincil amacı hastaları kırık öncesi fonksiyonel duruma getirmektir. Hastaların ameliyat sonrası fonksiyonel durumu Harris kalça skoru ve Merle d’Aubigné skoru ile değerlendirilmiştir. Harris kalça skoru, hastaların ağrı durumunu belirlemek, normal günlük aktivitelerini değerlendirmek ve kalça eklemi hareket açıklığı hakkında bilgi vermek için ortopedi cerrahları tarafından yaygın olarak kullanılmaktadır [32, 41]. Merle d’Aubigné skorlaması ağrı, yürüme yeteneği ve eklem hareket açıklığı değerlendirilerek yapılır [32, 42]. Knobe ve ark., stabil olmayan intertrokanterik kalça kırıklarının fonksiyonel sonuçlarını karşılaştırmak için Merle d’Aubigné ve Harris kalça skorunu kullanmıştır [32]. Bizim çalışmamızda, ameliyat sonrası 1. yılın sonunda takibi tamamlanan 86 hasta 6. hafta, 3. ay, 6. ay ve 12. ayda Harris kalça skoru ve Merle d’Aubigné skalası ile fonksiyonel olarak değerlendirilmiştir (Tablo 2 ve 3). Ameliyat sonrası 1. yılın sonunda ortalama HSS tedavi grubunda 81,93 iken kontrol grubunda 72,9 bulunmuştur. Tedavi grubunda %83,4 (40/48) mükemmel ve çok iyi sonuç elde edilirken, kontrol grubunda %57,9 (22/38) mükemmel ve çok iyi sonuç elde edilmiştir. Merle d’Aubigné skorunda da benzer sonuçlar görülmüştür. Tedavi grubunda %66,7 (32/48) mükemmel ve iyi sonuç elde edilirken, kontrol grubunda %26,4 (10/38) mükemmel ve iyi sonuç elde edilmiştir (Tablo 2 ve 3). Fonksiyonel sonuçlar açısından Harris kalça skoru ve Merle d’Aubigné skoru paralellik göstermiş ve 6. haftadan itibaren zoledronik asit grubunda sürekli olarak daha yüksek kalmıştır (Şekil 1 ve 2).

Amanat ve ark., diyafizer femur kırığı oluşturulan sıçanlar üzerinde yaptıkları çalışmada, zoledronik asidin kırıktan 6 hafta sonra kallus miktarını, mineral içeriğini ve dayanıklılığını artırdığını, özellikle konsantrasyonun kırık hattında yoğunlaştığını göstermiştir [43]. Tüm hastalarımıza osteosentez uygulandığı göz önüne alındığında, zoledronik asit grubunda 6. haftadan itibaren görülen daha yüksek fonksiyonel skorlar bu durumla ilişkili olabilir (Şekil 1 ve 2). Ancak bu konuda daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğuna inanıyoruz.

İntertrokanterik kırıklarda mortalite oranı %15 ile 30 arasında değişmekte [4, 30, 44] olup çoğu ilk yıl içinde meydana gelmektedir [30, 45-48]. Moran ve ark., mortalite oranlarını ilk 1 ayda %9, ilk 3 ayda %19 ve ilk yılda %30 olarak bulmuştur [45]. Davidson ve ark., Yeni Zelanda’daki bir hastanede kalça kırığından sonra bir yıl içinde mortalite oranını %26, diğer çalışmalarda ise %15-25 olarak bulmuş [49, 50] ve en yüksek riskli dönemin ilk 6 ay olduğunu belirtmiştir. Ayrıca hastaların 8-12. ayın sonundaki mortalite oranları hiç kalça kırığı geçirmemiş olanlarla eşittir ve bu nedenle hastaların birinci yılın sonunda iyileşmiş kabul edilmesi mümkündür [51, 52]. Çalışmamızda, ölümler nedeniyle ortalama takip süresi 9,54 ay olan 114 hastanın mortalite oranı %24,5 (28/114) olarak bulunmuştur. Hastaların ölüm zamanı ilk 3 ayda %57,1 (16/28) ve ilk 6 ayda %92,9 (26/28) olarak belirlenmiş olup literatürle uyumlu bulunmuştur. Zoledronik asidin kalça kırıklarından sonra mortalite oranını azalttığını gösteren çok sayıda çalışma vardır [14, 18, 53, 54]. Çalışmamızda tedavi grubunda mortalite oranı %14,3 (8/56) iken diğer grupta mortalite oranı %34,5 (20/58) olarak belirlenmiştir. Ortalama takip süresi tedavi grubunda 10,6 ay iken kontrol grubunda 8,4 ay olarak hesaplanmıştır. Her iki gruptaki ölümlerin ilk 3 ay içinde meydana gelmesi dikkat çekiciydi ve bu durumun araştırılması gerektiğine inanıyoruz.

Güç analizi ile belirlenmiş olmasına rağmen hasta sayısının az olması, hiçbir radyolojik skorlamanın kullanılmamış olması, kaynama zamanının değerlendirilememesi, ölen hastalar nedeniyle grupların homojen olmaması ve diğer antiosteoporotik tedavilerle karşılaştırma grubunun bulunmaması çalışmanın yetersiz yönlerini oluşturmaktadır.

5. Sonuç

65 yaş üzeri osteoporotik hastalarda intertrokanterik femur kırıklarının cerrahi tedavisinden sonra zoledronik asit kullanımı güvenli bir tedavi yöntemidir; mortaliteyi azaltmaya yardımcı olur, fonksiyonel sonuçları iyileştirir ve yılda tek doz kullanımla daha az yan etkiye sahiptir.

Çıkar Çatışması

Bu makalenin yazarları, makalenin yayımlanmasıyla ilgili herhangi bir çıkar çatışması bulunmadığını beyan etmektedir.

Tablolar ve Şekiller

Tablo 1. Her zaman noktasında ortalama Merle d’Aubigné skorlarının karşılaştırılması.

Merle d’Aubigné skoruTedavi grubu (N = 48)Kontrol grubu (N = 38)Toplam (N = 86)
6 hafta7,96 ± 2,507,26 ± 3,097,65 ± 2,78
3 ay11,54 ± 3,039,37 ± 2,8710,58 ± 3,13
6 ay13,63 ± 3,3311,11 ± 3,1812,51 ± 3,48
12 ay14,58 ± 3,0812,68 ± 2,6113,74 ± 3,02
p değeri0,0200,000

Tablo 2. Her zaman noktasında ortalama Harris kalça skorlarının karşılaştırılması.

Harris kalça skoruTedavi grubu (N = 48)Kontrol grubu (N = 38)Toplam (N = 86)
6 hafta52,01 ± 16,9244,16 ± 18,0048,54 ± 17,74
3 ay66,52 ± 15,8052,75 ± 17,5260,44 ± 17,86
6 ay78,36 ± 14,8664,00 ± 17,5872,01 ± 17,55
12 ay81,93 ± 15,0472,90 ± 14,5577,94 ± 15,42
p değeri0,0250,000

Tablo 3. T skorlarındaki değişimler için gruplar arası ve grup içi eşleştirilmiş t-testi; zoledronik asidin kemik mineral yoğunluğunda anlamlı artış sağladığını göstermektedir.

Tedavi grubu (N = 48)Kontrol grubu (N = 38)p değeri
Ameliyat öncesi DEXA−2,70 ± 1,01−2,75 ± 1,190,812
Ameliyat sonrası DEXA−2,17 ± 1,10−2,39 ± 1,160,354
p değeri<0,0010,059

Tablo 4. Gruplar arasındaki mortalite oranlarının ki-kare testleri* ile analizi; zoledronik asidin mortalite oranlarında anlamlı azalma sağladığını göstermektedir.

Tedavi grubu N (%)Kontrol grubu N (%)Toplam N (%)
Hayatta48 (85,7)38 (65,5)86 (75,4)
Ölü8 (14,3)20 (35,5)28 (24,6)
Toplam56 (100,0)58 (100,0)114 (100,0)

*Pearson ki-kare p = 0,012.

Şekil 1. 12 ay boyunca Merle d’Aubigné skorlarındaki gruplar arası değişimler.

Şekil 2. 12 ay boyunca Harris kalça skorlarındaki gruplar arası değişimler.

Bu sayfadaki metin, makalenin Türkçe çevirisidir. Şekiller ve kaynakça için aşağıdaki PDF dosyasında özgün makaleye bakınız.

Kaynaklar ve ileri okuma

Bu sayfanın hazırlanmasında yararlanılan seçilmiş kaynaklar:

0532 136 88 88