Bilgilendirme notu: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı veya kişiye özel tedavi planının yerine geçmez. Randevu oluşturun · Son güncelleme: 3 Kasım 2026
Yazarlar: Demirel M, Erşen A, Karademir G, Atalar AC, Demirhan M
Dergi: Acta Orthop Traumatol Turc, 2017;51(5):362-366
DOI: 10.1016/j.aott.2017.07.004
Özgün başlık: Transfer of the lesser tuberosity for reverse Hill-Sachs lesions after neglected posterior dislocations of the shoulder: A retrospective clinical study of 13 cases
Amaç: Bu çalışmada, omuzun posterior çıkıklarını izleyen ters Hill-Sachs lezyonlarının tedavisinde küçük tüberkülün transferinin orta dönem fonksiyonel ve radyolojik sonuçlarının sunulması amaçlanmıştır.
Hastalar ve yöntem: İhmal edilmiş posterior omuz çıkığı tanısıyla (8 kilitli, 5 tekrarlayan), ters Hill-Sachs lezyonları nedeniyle küçük tüberkül transferi uygulanan 13 erkek hasta (yaş aralığı: 28-72; ortalama yaş: 39,3 yıl) fonksiyonel ve radyolojik veriler açısından retrospektif olarak incelenmiştir. Etiyolojiler şöyleydi: 9 hastada epilepsi, 2 hastada trafik kazası ve 2 hastada düşme. Hastaların fonksiyonel düzeyini değerlendirmek için American Shoulder and Elbow Surgeons (ASES) ve Constant skorları kullanılmış, son takipte hastaların eklem hareket açıklığı ölçülmüştür. Artroz gelişimini değerlendirmek için son takip kontrolündeki direkt grafiler incelenmiştir. Aksiyal bilgisayarlı tomografi (BT) kesitlerinden hesaplanan defektlerin ortalama boyutu %27 (aralık: %20-%40) idi.
Bulgular: Ortalama takip süresi 30 ay (aralık: 12-67 ay) idi. Son takip ziyaretinde ortalama ASES ve Constant skorları sırasıyla 78 ve 85 olup ortalama fleksiyon, abdüksiyon ve dış rotasyon dereceleri sırasıyla 163, 151 ve 70 idi. Ameliyat sonrasında konsantrik redüksiyon gözlenmiştir.
Sonuç: McLaughlin prosedürü, ters Hill-Sachs lezyonu olan ihmal edilmiş posterior omuz çıkıklarının tedavisinde güvenli ve etkili bir yöntem gibi görünmektedir.
Kanıt Düzeyi: Düzey IV, Terapötik çalışma.
Anahtar sözcükler: Posterior omuz çıkığı; ters Hill-Sachs lezyonu; McLaughlin prosedürü; küçük tüberkül transferi.
%2 insidansla posterior omuz çıkıkları, anterior çıkıklardan belirgin şekilde daha az görülür. Posterior çıkıkların başlıca nedeni travma olmakla birlikte, tüm vücutta şiddetli kasılmalara yol açan epilepsi ve elektrik çarpması gibi diğer nedenler de tanımlanmıştır [1]. Posterior omuz çıkığının klinik ve radyolojik bulguları anterior omuz çıkıklarındaki kadar belirgin olmadığından, acil serviste kolayca gözden kaçabilir. Bu nedenle doğru tanı ve uygun tedavi için yüksek klinik şüphe indeksi ve uygun görüntüleme yöntemi gereklidir [2].
Posterior omuz çıkığının yönetiminde, humeral impresyon kırığının boyutu, çıkığın süresi ve hastanın aktivitesi ile yaşı göz önünde bulundurularak operatif ve operatif olmayan tedaviler uygulanmaktadır [1-4]. Uygun tedavi seçilirken humerus başı defektinin boyutu en pratik kılavuzdur. Ayrıca, boyutu %25 ile %50 arasında değişen defektlere yönelik posterior omuz çıkığının tanı ve tedavisinde, subskapularis tendonu ile birlikte küçük tüberkülün defekte transferini içeren modifiye McLaughlin prosedürünün kullanılması önerilmektedir [5].
Bu çalışmada, boyutu %20 ile %40 arasında değişen defektleri olan, ters Hill-Sachs lezyonlu omuz posterior çıkığının yönetiminde küçük tüberkül transferinin orta dönem fonksiyonel ve radyolojik sonuçlarının incelenmesi amaçlanmıştır.
Kurumumuzda 2009-2012 yılları arasında omuz posterior çıkığı tanısı ile tedavi edilen 23 hastanın tıbbi kayıtları retrospektif olarak incelenmiştir. Yirmi üç hastadan 4’üne defekt boyutu %40’tan büyük ters Hill-Sachs lezyonları nedeniyle omuz hemiartroplastisi, 6’sına ise defekt boyutu %10’dan küçük ters Hill-Sachs lezyonları nedeniyle artroskopik posterior Bankart tamiri uygulanmıştır. Bu hastalar çalışma dışı bırakıldıktan sonra, küçük tüberkül transferi (modifiye McLaughlin prosedürü) ile tedavi edilen toplam 13 hasta bu çalışmaya dahil edilmiştir.
Çalışmaya dahil edilen tüm hastalar subjektif, objektif ve fonksiyonel değerlendirme için tekrar çağrılmıştır. Çalışma protokolü; fonksiyonel durumu, eklem hareket açıklığını (ROM), American Shoulder and Elbow Surgeons (ASES) ve Constant skorlarını, ayrıca omuzun direkt grafisini (Şekil 1) ve bilgisayarlı tomografi (BT) kesitlerini (Şekil 2) içermiştir. Son takipte artroz gelişimi Kellgren ve Lawrence radyolojik sınıflama sistemine göre değerlendirilmiştir.
Ortalama takip süresi 30 ay (aralık: 12-67 ay) idi. Tüm hastalar erkekti ve ortalama yaş 39,3 yıl olup yaş aralığı 28 ile 72 arasındaydı. İlk çıkığı izleyen kilitli posterior çıkık 8 hastada saptanmıştır. Kalan 5 hasta tekrarlayan posterior omuz çıkığı ile başvurmuştur. Etiyolojiler şöyleydi: 9 hastada epilepsi, 2 hastada trafik kazası ve 2 hastada yere düşme.
Ters Hill-Sachs lezyonlarının boyutu, Moroder ve ark. [6] tarafından tarif edildiği şekilde aksiyal BT kesitleri kullanılarak ölçülmüş (Şekil 3) ve defektlerin ortalama boyutu %27, defekt boyutu aralığı ise %20 ile %40 arasında bulunmuştur. Ayrıca, posterior çıkığın kilitli veya tekrarlayan olmasından bağımsız olarak, modifiye McLaughlin prosedürünün başlıca endikasyonu defekt boyutu %20 ile %40 arasında değişen ters Hill-Sachs lezyonuydu.
Genel anestezi altında ve hasta plaj sandalyesi pozisyonunda iken, hastanın omuz eklemini açığa çıkarmak için standart deltopektoral yaklaşım kullanılmıştır. Ardından subskapularis tendonu belirlenmiş ve posteriora çıkık humerus başına rotator interval aracılığıyla ulaşılmıştır. Redüksiyon, herhangi bir kırık oluşturmamaya dikkat edilerek glenoid ile humerus başı arasına bir Cobb elevatörü yerleştirilerek sağlanmıştır. Bir sonraki adım, ameliyat öncesinde BT ile ölçülmüş olan humerus başı defektinin doğrulanmasıydı. Biseps tendonunun uzun başı glenoide yakın yapışma yerinden serbestleştirilmiş ve ameliyatın sonunda humerustaki olukta yeniden tespit edilmiştir. Küçük tüberkülün osteotomisi, subskapularis tendonu yapışma yerinden ayrılmadan kemik testeresi kullanılarak yapılmıştır. Osteotomi edilen küçük tüberkül defekt alanına kaydırılmış ve iki adet 4 mm’lik kanülize vida (DePuy Synthes Companies®, Zuchwil, İsviçre) ile tespit edilmiştir (Şekil 4). Vidaların yönlerini kontrol etmek için floroskopi kullanılmış ve eklem içine penetrasyon saptanmamıştır. Yapının oluşumu ve stabilitesi ameliyat sırasında direkt gözlem ve floroskopik görüntüleme ile değerlendirilmiştir. Stabilite doğrulandıktan sonra, ameliyatın sonunda aspiratif dren kullanılarak yara kapatılmıştır. Perioperatif antibiyotik profilaksisi için ikinci kuşak sefalosporinin çift dozu uygulanmıştır.
Ameliyat sonrasında omuz eklemi, omuz askılı breys ile 6 hafta boyunca 30° abdüksiyon ve nötral rotasyonda immobilize edilmiştir. İç rotasyona izin verilmemiş; bu dönemde yalnızca bilek ve el egzersizlerine izin verilmiştir. Altı haftadan sonra aktif-yardımlı fizik tedaviye başlanmıştır. On iki hafta sonra tüm aktif hareketlere izin verilmiştir.
Modifiye McLaughlin prosedürü uygulanan 13 hastanın analizinden elde edilen sonuçlar Tablo 1’de sunulmuştur. Fonksiyonel durumları tatmin edici olan tüm hastalar günlük yaşamlarına herhangi bir kısıtlılık olmaksızın dönmüştür. Ameliyat sonrasında subluksasyon veya çıkık gözlenmemiştir. Son takipte ortalama ASES ve Constant skorları sırasıyla 78 ve 85 olup ortalama fleksiyon, abdüksiyon ve dış rotasyon dereceleri sırasıyla 163, 151 ve 70 idi. Ayrıca iç rotasyon düzeyleri 2 hastada yedinci torakal vertebra (T7), 4 hastada on ikinci torakal vertebra (T12), 4 hastada üçüncü lomber vertebra (L3), 2 hastada gluteal bölge ve 1 hastada lateral uyluk idi.
Son takip kontrolündeki radyografik değerlendirmede tüm hastalarda konsantrik redüksiyonun korunduğu ve tüm hastalarda transfer edilen küçük tüberkülün kaynadığı saptanmıştır (Şekil 5). Kellgren ve Lawrence radyolojik sınıflama sistemine göre direkt grafide artroz bulgusu yoktu; hepsi evre 0 idi.
Tablo 1. Hastaların klinik ve demografik profil analizi.
| Hasta | Cinsiyet | Yaş (yıl) | Etiyoloji | Takip süresi (ay) | Fleksiyon (°) | Dış rotasyon (°) | Abdüksiyon (°) | İç rotasyon | Humerus başı impresyon boyutu (%) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | E | 72 | Düşme | 25 | 170 | 90 | 160 | L3 | 29 |
| 2 | E | 28 | Araç içi trafik kazası | 60 | 180 | 85 | 170 | T12 | 26 |
| 3 | E | 36 | Epilepsi | 20 | 130 | 90 | 150 | L3 | 20 |
| 4 | E | 38 | Epilepsi | 24 | 170 | 70 | 140 | Gluteal bölge | 22 |
| 5 | E | 37 | Epilepsi | 16 | 160 | 35 | 150 | T12 | 25 |
| 6 | E | 38 | Epilepsi | 14 | 150 | 45 | 130 | Lateral uyluk | 28 |
| 7 | E | 63 | Epilepsi | 67 | 160 | 50 | 155 | L3 | 33 |
| 8 | E | 31 | Epilepsi | 12 | 180 | 90 | 170 | T7 | 25 |
| 9 | E | 35 | Epilepsi | 36 | 175 | 80 | 160 | T12 | 35 |
| 10 | E | 30 | Araç içi trafik kazası | 48 | 170 | 75 | 145 | T7 | 25 |
| 11 | E | 40 | Düşme | 36 | 160 | 70 | 155 | L3 | 24 |
| 12 | E | 28 | Epilepsi | 24 | 170 | 80 | 160 | T12 | 29 |
| 13 | E | 35 | Epilepsi | 12 | 150 | 50 | 120 | Gluteal bölge | 28 |
Şekil 1. On ikinci hastanın ameliyat öncesi sağ omuz anteroposterior grafisi.
Şekil 2. (A) On ikinci hastanın sağ omuzunun aksiyal düzlemde belirgin ters Hill-Sachs lezyonunu gösteren bilgisayarlı tomografi kesiti. (B) Sekizinci hastanın sağ omuzunun kilitli posterior omuz çıkığını gösteren üç boyutlu bilgisayarlı tomografi rekonstrüksiyonu.
Şekil 3. Moroder ve ark.na göre, aksiyal BT görüntüsünde defektin maksimum göreli derinliğini tahmin etmek için, en uygun dairenin merkezinden defektin tabanına bir çizgi çizilir (d). Ardından d mesafesi dairenin yarıçapından (r) çıkarılır ve sonuç dairenin çapına (2r) bölünür.
Şekil 4. Osteotomi edilen küçük tüberkülün 2 kanülize vida ile tespitini gösteren ameliyat sırasındaki görüntü.
Şekil 5. (A) Yedinci hastanın konsantrik redüksiyonu gösteren ameliyat sonrası anteroposterior grafisi. (B) Küçük tüberkülün defekt alanına yerleştirildiğini gösteren ameliyat sonrası aksiyal BT kesiti.
Başlangıçta, tüm posterior omuz çıkıklarının yarısından fazlası belirsiz klinik ve radyolojik bulgular nedeniyle fark edilmez [1-5,7,8]. Doğru tanı ve uygun tedavi için yüksek klinik şüphe indeksi ve uygun bir görüntüleme yöntemi esastır [2]. Posterior omuz çıkığına sıklıkla, ters Hill-Sachs lezyonu olarak da bilinen humerus başının anteromedial impresyon kırığı eşlik eder. Bu defekt uzun zamandır tekrarlayan instabilite ve omuzda erken başlangıçlı osteoartrozun nedeni olarak gösterilmektedir. Bu nedenle bu olası soruna yönelik özel bir tedavi sağlanmalıdır [2,5,7].
Önceki çalışmaların çoğunda tedavi seçimini belirlemek için defektin boyutu kullanılmıştır, çünkü boyut, tedavi seçeneğinin belirlenmesinde pratik bir kılavuz olarak kilit rol oynar [5,9-12]. Posterior omuz çıkıklarının yönetiminde tedavi yaklaşımları defektin boyutuna göre değişir. %15’ten küçük impresyon defektlerinde, komplike olmayan akut olgularda tek başına kapalı redüksiyon kolaylıkla yapılabilir. Ancak benzer defekt boyutuna sahip kronik olgularda sıklıkla açık redüksiyon gerekir. %40’tan büyük impresyon defektlerinde, hastanın fonksiyonel durumuna bağlı olarak genellikle total omuz artroplastisi veya hemiartroplasti önerilen ve kabul gören prosedürdür [2].
Boyutu %20 ile %40 arasında değişen defektlerin yönetimi konusunda literatür çelişkilidir. Redüksiyon sonrasında defekt boyutunun büyümesinin instabilite riskini belirgin şekilde artırdığı iyi bilinmektedir. Bu nedenle defektin doldurulması bu sorunun çözümünde kilit rol oynar. Defekti doldurmak için küçük tüberkül transferi, humerusun rotasyonel osteotomisi ve allogreft veya otogreft rekonstrüksiyonu gibi çeşitli teknikler kullanılmıştır [5].
Otolog veya allojenik kemik greft kullanımı ile ilgili literatürde çeşitli teknikler tanımlanmıştır. Ancak greft çökmesi, vida gevşemesi, femur başı avasküler nekrozu ve osteoartroz gibi bazı komplikasyonlar bu tekniklerin kullanımını sınırlamaktadır [13].
Subskapularis tenodezi, defekti doldurmak için kullanılabilecek bir diğer seçenektir. İlk kez McLaughlin [3] tarafından tanımlanan bu teknik, subskapularis tendonunun kemik defektine yapışma yerinden ayrılarak açık transferini içerir [3]. Daha yakın zamanda bu prosedür, yapışma yerinden ayrılmadan yalnızca kemik defektine plikasyon yoluyla artroskopik olarak gerçekleştirilmiştir [7]. Ayrıca Hawkins ve Neer (1987), McLaughlin prosedürünün yeni bir tasarımını sunmuşlardır. Bu modifikasyon, subskapularis tendonu ile küçük tüberkülün eş zamanlı transferinden oluşmaktadır. Bu modifiye prosedürün daha güvenli kemik tespiti ve defektin osteotomi edilmiş kemik parçası ile daha iyi doldurulması gibi bazı avantajlar sağladığını belirtmişlerdir [1]. Ayrıca, bazı çalışmaların yazarları fiksasyon için bir veya iki vida kullanmayı tercih ederken, diğerleri yalnızca sütür ankoru kullanılmasını önermektedir [9]. Rotasyonel stabiliteyi artırma amacıyla çalışmamızda iki adet 4 mm’lik kanülize vida tercih edilmiştir.
Literatür, ihmal edilmiş posterior omuz çıkığı ile ilgili birçok olgu sunumu içermekle birlikte [9,11,14-16], küçük tüberkül transferini bildiren yalnızca sınırlı sayıda olgu serisi mevcuttur [1,12,17]. Hawkins ve ark.nın çalışmasında, ortalama 5,5 yıllık takip ile 4 hastada tatmin edici sonuçlar bildirilmiştir [1]. Benzer şekilde Kokkalis ve ark., aynı teknikle 5 hastanın tedavi edildiğini ve 20 aylık takip süresince tekrarlayan instabilite görülmediğini bildirmiştir [9].
İhmal edilmiş posterior omuz çıkıklarını ele alan bu çalışmanın, modifiye McLaughlin prosedürü ile başarılı orta dönem fonksiyonel ve radyolojik sonuçları olan daha fazla sayıda hastayı bildirmesi nedeniyle mevcut literatüre önemli bir katkı sağladığı ileri sürülebilir.
Ancak bu çalışmanın göz önünde bulundurulması gereken bir dizi önemli sınırlılığı vardır. Birincisi, uygun tedavi belirlenirken yalnızca defektin boyutu dikkate alınmıştır. Oysa Moroder ve ark. [6], defektin boyutuna ek olarak yerleşiminin (settlement) de tedavi seçiminde önemli bir rol oynadığını bildirmiştir. İkincisi, bu çalışmadaki takip süresi orta dönem fonksiyonel ve radyolojik sonuçlarla sınırlıydı. Üçüncüsü, bu çalışmada kontrol grubu yoktu. Son olarak, bu çalışmaya dahil edilen tüm hastalar erkekti.
Defektin boyutu ve yerleşimi, ihmal edilmiş posterior omuz çıkıkları için uygun tedavi yönteminin seçiminde kritik faktörlerdir. Ancak bu çalışmada defektin yerleşimi dikkate alınmamıştır. Bu nedenle bu faktörü incelemek için daha fazla çalışma gereklidir. Sonuç olarak bu çalışma, kontrol grubu olmamasına rağmen, modifiye McLaughlin prosedürünün boyutu %20 ile %40 arasında değişen defektlere sahip ihmal edilmiş posterior omuz çıkıkları için uygun bir teknik olduğunu göstermiştir. Bu nedenle, mevcut konuda kontrol gruplu gelecekteki çalışmalara ihtiyaç vardır.
Yazarlar “Mehmet Demirel, Ali Erşen, Gökhan Karademir, Ata Can Atalar, Mehmet Demirhan” bireysel olarak herhangi bir çıkar çatışmaları olmadığını beyan etmişlerdir.
Bu sayfadaki metin, makalenin Türkçe çevirisidir. Şekiller ve kaynakça için aşağıdaki PDF dosyasında özgün makaleye bakınız.
Bu sayfanın hazırlanmasında yararlanılan seçilmiş kaynaklar: