Bilgilendirme notu: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı veya kişiye özel tedavi planının yerine geçmez. Randevu oluşturun · Son güncelleme: 3 Kasım 2026
Yazarlar: Polat G, Ceylan HH, Kuyucu E, Demir N, Karademir G, Erdil M
Dergi: International Journal of Clinical Medicine, 2016;7:293-296
Özgün başlık: Changes in Body Mass Index after Arthroscopic Surgery and Its Effect on Functional Outcomes
Amaç: Artroskopik cerrahi, ortopedik cerrahide en sık uygulanan cerrahi işlemlerden biridir. Ameliyat sonrası kilo alımı, artroskopik cerrahinin fonksiyonel sonuçlarını etkileyen en önemli faktörlerden biridir. Bu çalışmada, artroskopik cerrahi sonrası dönemde vücut kitle indeksi (VKİ) değişikliklerinin etkisi ve bu değişikliklerin fonksiyonel sonuçlar üzerindeki olası etkisi araştırılmıştır.
Yöntem: Yüz altmış dört hasta (diz ve kalça artroskopisi hastaları) retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Hastaların ameliyat öncesi dönem ile ameliyat sonrası birinci, üçüncü ve altıncı aylar arasındaki VKİ ve fonksiyonel skor değişiklikleri karşılaştırılmıştır.
Bulgular: Hastaların ortalama yaşı 36,03 (15-64) yıl, ortalama takip süresi 14,2 ay (6-29 ay) idi. Birinci, üçüncü ve altıncı aylarda ameliyat sonrası VKİ değerlerindeki artışlar üç hasta grubunda (yani menisküs patolojisi, bağ patolojisi ve intra-artiküler kalça patolojisi) istatistiksel olarak anlamlıydı (p < 0,001). İntra-artiküler kalça patolojisi (kalça artroskopisi) (p = 0,564), menisküs patolojisi (p = 0,854) ve bağ patolojisi gruplarında (p = 0,908) VKİ ile fonksiyonel skor değişiklikleri arasındaki korelasyonlar istatistiksel olarak anlamlı değildi.
Sonuç: Hastalar diz ve kalça artroskopik cerrahisinden sonra kilo alabilir. Ortopedi cerrahları bu konuyu akılda tutmalı ve olası kilo alımının fonksiyonel sonuçları olumsuz etkilememesini sağlamak amacıyla hastaları bunun nasıl önlenebileceği konusunda bilgilendirmelidir.
Anahtar sözcükler: Artroskopi; vücut kitle indeksi; kilo alımı.
Artroskopik girişim, ortopedik uygulamada en sık uygulanan cerrahi işlemlerden biridir [1] [2]. Artroskopik cerrahiyi izleyen dönemde hastalar, ameliyat sonrası immobilizasyon nedeniyle kilo alabilir. Obezite ameliyat sonrası komplikasyonları, morbiditeyi ve mortaliteyi artırdığından, bu ameliyat sonrası kilo alımı fonksiyonel sonuçları etkileyebilir [1] [2]. Literatürde bu etki travma ve kalça artroplastisi hastaları için belirtilmiş olup obez hastalarda ameliyat sonrasında vasküler, immünolojik ve pulmoner komplikasyonların arttığı bildirilmiştir [3] [4]. Bu çalışmanın amacı, artroskopik cerrahi uygulanan hastalarda ameliyat sonrası vücut kitle indeksi (VKİ) değişikliklerini ve bu değişikliklerin hastaların fonksiyonel sonuçları üzerindeki etkilerini değerlendirmektir.
Çalışma, Ekim 2010 ile Mayıs 2013 arasında iki farklı klinikte tedavi edilen 594 hastadan (147 diz, 111 omuz, 17 kalça, 8 ayak bileği ve 3 dirsek artroskopisi) oluşmuştur. Omuz artroskopisi grubunda ameliyat sonrası mobilizasyon kısıtlılığı olmadığından bu hastalar çalışma dışı bırakılmıştır. Ayak bileği ve dirsek artroskopisi olguları da, istatistiksel olarak analiz etmenin mümkün olmayacağı kadar az sayıda olmaları nedeniyle dışlanmıştır. Son çalışmaya menisküs, bağ ve intra-artiküler kalça patolojileri nedeniyle ameliyat edilen 164 diz ve kalça artroskopisi hastası dahil edilmiştir.
Hastaların ameliyat öncesi fonksiyonel eklem skorları, boy, kilo ve VKİ değerleri tıbbi kayıtlarından elde edilmiştir. Ameliyat sonrası dönemde fonksiyonel sonuçlar objektif olarak skorlanmış ve kaydedilmiştir. Fonksiyonel değerlendirmede menisküs yaralanmaları için International Knee Documentation Committee (IKDC) skoru, bağ yaralanmaları için Lysholm diz skoru ve kalça eklemi hastalıkları için Harris kalça skoru kullanılmıştır. Lysholm ve IKDC skorları 0 ile 100 arasında değişen ölçeklerdir ve 80-100 puan mükemmel sonuç, 60-79 puan iyi, 40-59 puan orta ve <40 puan kötü sonuç anlamına gelmektedir. Ameliyat sonrası birinci, üçüncü ve altıncı aylarda fonksiyonel sonuçlar ve VKİ değişiklikleri ölçülmüş ve kaydedilmiştir. Grup karşılaştırmaları için istatistiksel değerlendirme SPSS v16 ile yapılmıştır. Veriler ki-kare, Tukey, Bonferroni ve ANOVA testleri ile değerlendirilmiştir.
Çalışmaya artroskopik cerrahi uygulanan 164 hasta (77 menisküs yaralanması grubu, 70 bağ yaralanması grubu ve 17 kalça artroskopisi grubu) dahil edilmiştir.
Yüz altmış dört hastanın 96’sı (%58,5) erkek, 68’i (%41,5) kadındı. Ortalama takip süresi 14,2 (6-29) aydı. Ki-kare testine göre cinsiyet dağılımı diz ve kalça hasta grupları arasında farklı değildi (p > 0,05). Hastaların ortalama yaşı 36,03 (15-64) yıldı. Menisküs ve bağ yaralanması gruplarındaki hastaların ortalama yaşı sırasıyla 40,9 (15-64) ve 30,5 (17-63) yıldı. İki grubun yaş dağılımı benzerdi (Tukey testi, p > 0,05). Kalça artroskopisi hasta grubunun ortalama yaşı 36,76 (23-62) yıldı (Tablo 1).
Yüz kırk yedi diz artroskopisi olgusunun yetmiş yedisinde (%46,9) menisküs yaralanması, geri kalan 70’inde (%42,6) çapraz bağ yaralanması vardı. Menisküs yaralanması olan 77 hastanın altmış dördü debridman ile tedavi edilmiş, 13 menisküs yırtığı tamir edilmiştir. Çapraz bağ yaralanması grubunda tüm çapraz bağlar hamstring otogreftleri kullanılarak rekonstrükte edilmiştir. On yedi (%10,3) kalça labrum yırtığının hiçbiri tamir edilmemiş, tamamına debridman uygulanmıştır.
Ameliyat öncesinde çalışma gruplarının ortalama VKİ’si 25,29 idi. Ameliyat sonrası birinci, üçüncü ve altıncı aylarda çalışma gruplarının VKİ değerleri sırasıyla 25,59, 25,68 ve 25,72 idi. Ameliyat sonrası VKİ artışı istatistiksel olarak anlamlıydı (tekrarlayan ölçümlerde ANOVA, p < 0,001).
Tablo 1. Hastaların demografik sonuçları.
| Yaş (yıl) | Hasta sayısı | Ameliyat öncesi ve sonrası arasındaki VKİ değişiklikleri | |
|---|---|---|---|
| Menisküs yaralanması | 40,9 (15-64) | 77 | p < 0,001 |
| Bağ yaralanması | 30,5 (17-63) | 70 | p < 0,001 |
| Kalça artroskopisi | 36,76 (23-62) | 17 | p < 0,001 |
Her gruptaki VKİ değişikliklerini değerlendirmek için Bonferroni testi kullanılmıştır. Menisküs grubunda VKİ, ameliyat öncesi ve sonrası dönemler arasında anlamlı olarak artmıştır (p < 0,001). Ancak ameliyat sonrası birinci, üçüncü ve altıncı aylar arasındaki VKİ değişiklikleri anlamlı değildi (p > 0,05).
Bağ yaralanması olan grupta VKİ değişiklikleri, ameliyat öncesi dönem ile üç ameliyat sonrası dönem arasında anlamlıydı (p < 0,001). Ameliyat sonrası birinci ve altıncı (p = 0,005) ile üçüncü ve altıncı aylar (p = 0,011) arasındaki VKİ değişiklikleri anlamlıydı (p = 0,04). Ancak birinci ve altıncı aylar arasındaki VKİ değişiklikleri anlamlı değildi (p = 0,912).
Kalça artroskopisi grubunda VKİ değişiklikleri ameliyat öncesi dönem ile ameliyat sonrası dönemler arasında anlamlıydı (p < 0,001). Birinci ay ile hem üçüncü hem de altıncı ameliyat sonrası aylar arasındaki VKİ değişiklikleri anlamlıydı (p = 0,003).
Artroskopi hastalarında ameliyat sonrası altıncı ayda VKİ değişiklikleri ile fonksiyonel sonuçlar arasındaki korelasyon tek yönlü ANOVA testi kullanılarak değerlendirilmiştir. Her grubun fonksiyonel sonuçları karşılaştırıldığında hiçbir grupta korelasyon yoktu: kalça artroskopisi grubu, p = 0,564; menisküs yaralanması grubu, p = 0,854; ve bağ yaralanması grubu, p = 0,908.
Çalışmada 164 hastanın 110’unda (%67,07) ortalama ameliyat sonrası rehabilitasyon süresi 13,7 gün (en az 2-en çok 45) olmuş, geri kalan hastalara rehabilitasyon uygulanmamıştır. Spearman analizi sonuçlarına göre rehabilitasyon grubunda rehabilitasyon süresi ile VKİ değişiklikleri arasında korelasyon yoktu (p = 0,844).
Ameliyat edilen ekstremiteye ameliyat sonrası yük verme açısından üç grubun VKİ’lerinde ameliyat sonrası fark yoktu.
Artroskopik girişimler ortopedik uygulamada yaygın cerrahi işlemlerdir [1] [2]. Birçok faktör ameliyatın sonrası fonksiyonel sonuçlarını etkilemekle birlikte, ana faktör immobilizasyona bağlı kilo alımıdır [3]-[9]. Alt ekstremite cerrahilerinde olduğu gibi kalça ve diz artroskopisi sonrasında da hastanın vücut ağırlığı yük taşıyan eklemleri, iyileşmeyi ve sonuçları etkileyebilir [10]. Obez olmayan hastalarda birçok faktör ameliyat sonrası obeziteyi tetikleyebilir [3]-[7]. Bu çalışmaya yalnızca yük taşıyan alt ekstremite olguları dahil edilmiştir (yani omuz ve dirsek yaralanmaları dahil değildir).
1090 parsiyel menisektomi olgusunda VKİ ile fonksiyonel sonuçlar arasındaki ilişkiyi inceleyen önceki bir çalışmada, fonksiyonel sonuçlar ile obezite arasında ters bir ilişki bildirilmiştir [7]. Artroskopik girişim geçirmiş 121 hastanın 11 yıllık takip çalışmasında, obez hastalarda SF-36 ve WOMAC skorları obez olmayan hastalara göre daha düşüktü [8]. Bu çalışmada, alt ekstremite artroskopik girişimlerinden sonra hastaların kiloları anlamlı derecede artmıştır. Ancak sonuçlar VKİ değişiklikleri ile fonksiyonel sonuçlar arasında korelasyon olmadığını göstermiştir. Anterolateral ayak bileği sıkışma sendromunun artroskopik tedavisi ve kalça artroskopisi sonrasında obezitenin hastaların fonksiyonel sonuçlarını etkilemediğini bulan iki yakın tarihli çalışmada da benzer sonuçlar bildirilmiştir [11] [12].
Ameliyat sonrası fizyoterapi ve rehabilitasyon, hastanın iyileşmesine yardımcı olarak ve kilo alımını önleyerek ameliyat sonrası dönemde fonksiyonel sonuçları artırmak için iyi bilinen yöntemlerdir [13]. Bu çalışmada 164 hastanın 110’una (%67,07) ameliyat sonrası rehabilitasyon uygulanmıştır. Sonuçlar, rehabilitasyon grubunda rehabilitasyon süresi ile VKİ değişiklikleri arasında korelasyon olmadığını göstermiştir.
Bu çalışmanın bazı sınırlılıkları vardır. Çalışma retrospektifti ve örneklem büyüklüğü nispeten küçüktü. Ayak bileği ve dirsek yaralanması olan hastalar az sayıda olmaları nedeniyle dışlanmak zorunda kalmıştır. Hiçbir hastada, mobilizasyonu etkileyebilecek ve VKİ’yi potansiyel olarak artırabilecek labrum tamiri gerekmemiştir. Hastaların mobilizasyon yeteneklerini etkilememesine rağmen, bu çalışma yük taşıyan alt ekstremitelerdeki artroskopik cerrahinin kilo alımı için bir risk faktörü olduğunu göstermiştir.
Diz ve kalça artroskopisi hastaları ameliyattan sonra kilo alabilir. Hastalar ameliyat öncesinde bu olasılık hakkında bilgilendirilmelidir. Aşırı kilo alımını önlemek için diyet düzenlemesi veya ameliyat sonrası değişiklikler kullanılabilir. VKİ’lerdeki sınırlı artış fonksiyonel sonuçları etkilememiş olsa da, kilo alımının sağlık üzerinde başka istenmeyen etkileri vardır. Bunlar ameliyat sonrası diyet yönetimi ile önlenebilir.
Tüm yazarlar herhangi bir çıkar çatışmaları olmadığını beyan etmiştir.
Bu sayfadaki metin, makalenin Türkçe çevirisidir. Şekiller ve kaynakça için aşağıdaki PDF dosyasında özgün makaleye bakınız.
Bu sayfanın hazırlanmasında yararlanılan seçilmiş kaynaklar: