0532 136 88 88

Lenke Tip 5C adolesan idiyopatik skolyozlu hastalarda selektif ve nonselektif füzyon tercihinde torakal kifozun önemi var mıdır?

Yazarlar: Karademir G, Sarıyılmaz K, Demirel M, Özkunt O, Dikici F, Domanic Ü

Dergi: Turk Neurosurg, 2023;33(1):118-125

Özgün başlık: Does Thoracic Kyphosis Have any Importance in Selective Versus Nonselective Fusion Preference in Patients with Lenke Type 5C Adolescent Idiopathic Scoliosis?

Özet

Amaç: Lenke Tip 5C adolesan idiyopatik skolyozlu hastalarda tedavi tercihi açısından torakal kifozun (TK) önemini, selektif füzyon (SF) veya nonselektif füzyon (NSF) uygulanan hastaların radyolojik sonuçlarını karşılaştırarak incelemek.

Gereç ve yöntemler: Lenke Tip 5C AİS’li 29 hasta çalışmaya dahil edildi ve cerrahi tedavide uygulanan füzyon yöntemine göre iki gruba ayrıldı. SF grubu, normal TK’lı 16 hastadan (14 kadın; ortalama yaş = 15,56 yıl; yaş aralığı, 14−18), NSF grubu ise torakal hiperkifozlu 13 hastadan (dokuz kadın; ortalama yaş = 15,54 yıl, yaş aralığı, 13−18) oluşuyordu. Torakolomber/lomber (TL/L) Cobb, torakal (T) Cobb, TK ve lomber lordoz (LL), pelvik insidans (PI), pelvik tilt (PT) ve sakral slope (SS), ameliyat öncesinde ve son takipte ayakta çekilen omurga grafilerinde ölçüldü. Cobb açılarının düzeltme oranları (DO) ve diğer radyolojik parametrelerin her birindeki fark hesaplandı.

Bulgular: TL/L Cobb ve T Cobb açılarının ortalama DO’larında, ayrıca PI, SS ve PT’de anlamlı fark gözlenmedi (sırasıyla p=0,313, p=0,444, p=0,51, p=0,472 ve p=0,14). Ancak ortalama TK açısında anlamlı fark gözlendi; bu değer SF grubunda −2,13° ± 13,52° (aralık, −29° ile 27°), NSF grubunda 28,46° ± 15,05° (aralık, −4° ile 47°) idi (p=0,001). LL açısı SF grubunda 0,88° ± 14,23° (aralık, −21° ile 32°), NSF grubunda 11,54° ± 17,79° (aralık, −31° ile 34°) idi (p = 0,016).

Sonuç: Lenke sagittal modifiyerinin N olduğu hastalarda SF etkin biçimde uygulanabilir. (+) Lenke sagittal modifiyerine sahip hastalarda daha iyi TK kontrolü sağladığı için NSF tercih edilebilir.

Anahtar sözcükler: Adolesan idiyopatik skolyoz, selektif füzyon, nonselektif füzyon, torakal kifoz, Tip 5C.

Giriş

Adolesan idiyopatik skolyozda (AİS) düzeltici cerrahinin temel amaçları; optimal düzeltilmiş ve dengeli bir omurga sağlamak, eğrilik ilerlemesini önlemek ve en az sayıda füzyona alınan hareket segmentiyle omurganın azami fonksiyonelliğini sağlamaktır (6,18). Bu amaçlar göz önüne alındığında, omurganın hareketliliğini korumak için yapısal eğriliğin füzyona alınıp yapısal olmayan eğriliklerin korunduğu selektif füzyon (SF) kavramı, son birkaç on yılda omurga cerrahları arasında popülerlik kazanmıştır (6,13,15,20,24,25). Bu cerrahların çoğu 1980’lere kadar King−Moe sınıflamasını kullanmıştır. Lenke ve ark. (11) 2001 yılında, King−Moe sınıflamasının zayıf güvenilirlik ve tekrarlanabilirlik gibi eksikliklerini gidermek üzere yeni bir sınıflama tanımlamıştır (5). King−Moe sınıflamasından farklı olarak yalnızca koronal düzlemi değil sagittal düzlemi de değerlendiren Lenke sınıflaması günümüzde en yaygın kullanılan sınıflamadır (Tablo I) (3).

Lenke sınıflamasına göre Tip 5, AİS’nin üçüncü en sık eğrilik tipini temsil eder ve bu eğrilik tipi, yapısal olmayan veya kompansatuvar torakal (T) eğriliğin eşlik ettiği tek bir yapısal torakolomber/lomber (TL/L) eğrilik ile karakterizedir (Tablo I). Lenke sınıflaması, tüm Tip 5 eğrilikler için selektif TL/L füzyonu önerir (11). Öte yandan, deneyimli skolyoz cerrahlarının kayda değer bir kısmı Tip 5 eğrilikler için büyük ölçüde nonselektif füzyonu (NSF) tercih etmektedir (8,10). Bu durum sıklıkla Lenke sınıflamasının tedavi önerilerinin sorgulanmasına yol açmaktadır (3,15). Lenke sınıflaması sagittal düzlemi (+), N ve (−) olarak analiz etse de tedavi seçiminde bunu dikkate almamakta ve genel torakal kifoz (TK) açısından sınırlılıkları bulunmaktadır. Bu durum, özellikle ileri sagittal düzlem deformitesi olan AİS hastalarının tedavisinde, tedavi seçiminde Lenke sınıflamasına başvuran omurga cerrahı için bir ikilem oluşturabilir.

Bu çalışmanın amacı, SF veya NSF uygulanan Lenke Tip 5C hastalarının radyolojik sonuçlarını bu ölçüte göre karşılaştırarak TK’nın tedavi seçimindeki önemini araştırmaktır. Hipotezimiz, (+) Lenke sagittal modifiyerine sahip olgularda NSF’nin TK ve lomber lordozun (LL) daha iyi düzeltilmesini sağladığı ve pelvik parametrelerin düzeltilmesinde ihmal edilebilir bir üstünlüğe sahip olduğu, Lenke sagittal modifiyerinin N olduğu olgularda ise SF’nin TL/L Cobb ve T Cobb açılarını NSF kadar etkili biçimde iyileştirdiği yönündedir.

Tablo I. Adolesan idiyopatik skolyozun Lenke sınıflamasına göre eğrilik tipleri

Eğrilik tipiProksimal torakalAna torakalTorakolomber/lomberTanım
Tip 1Yapısal olmayanYapısal (Majör)*Yapısal olmayanAna torakal
Tip 2YapısalYapısal (Majör)*Yapısal olmayanÇift torakal
Tip 3Yapısal olmayanYapısal (Majör)*YapısalÇift majör
Tip 4§YapısalYapısal (Majör)*YapısalÜçlü majör
Tip 5Yapısal olmayanYapısal olmayanYapısal (Majör)Torakolomber/lomber
Tip 6Yapısal olmayanYapısalYapısal (Majör)Torakolomber/lomber-Ana torakal

*Majör = En büyük Cobb ölçümü, her zaman yapısaldır. Minör = Yapısal ölçütlerin uygulandığı diğer tüm eğrilikler. §Tip 4 – Ana torakal veya torakolomber/lomber eğrilik majör eğrilik olabilir.

Yapısal ölçütler

BölgeÖlçüt
Proksimal torakalYan eğilme Cobb ≥ 25 derece; T2-T5 kifoz ≥ 20 derece
Ana torakalYan eğilme Cobb ≥ 25 derece; T10-L2 kifoz ≥ 20 derece
Torakolomber/lomberYan eğilme Cobb ≥ 20 derece; T10-L2 kifoz ≥ 20 derece

Modifiyerler

Lomber omurga modifiyeriSakral merkez dikey hat – lomber apeks ilişkisi
APedikülleri arasında
BVertebra gövdesine değer
CTamamen medialde
Torakal sagittal profil T5-T12 modifiyeriCobb açısı
− (Hipo)< 10°
N (Normal)10° – 40°
+ (Hiper)> 40°

Gereç ve yöntemler

Çalışma tasarımı ve ortamı

Bu retrospektif çalışma, 1998 ile 2009 yılları arasında tek bir üçüncü basamak sevk merkezinde tek bir omurga cerrahı tarafından Lenke Tip 5C AİS tanısı konulup ameliyat edilen hastalar üzerinde yürütülmüştür. Bu çalışmanın bir ön baskı (preprint) sürümü bir ön baskı sunucusunda mevcuttur (9).

Çalışmaya dahil edilme ölçütleri şunlardı:

  1. Torakal normal veya hiperkifozlu Lenke Tip 5C AİS tanısı;
  2. Posterior pediküler vida enstrümantasyonu ile cerrahi tedavi;
  3. Ameliyat öncesi ve son takipte ayakta çekilmiş, tam boy anteroposterior (AP) ve lateral omurga grafilerinin tam setlerinin bulunması.

Dışlanma ölçütleri şunlardı:

  1. Önceden omurga cerrahisi öyküsü (hibrit veya anterior pediküler vida enstrümantasyonu ya da düzeltici osteotomiler);
  2. Takipten kaybedilme;
  3. Eşlik eden nöromüsküler veya konjenital bozukluklar;
  4. Çalışmaya katılmak istememe.

Hastalar

Yukarıdaki uygunluk ölçütlerine göre toplam 37 hasta değerlendirildi. Takipte kaybedilen dört hasta, daha önce omurga cerrahisi geçirmiş iki hasta ve nöromüsküler bozukluğu olan iki hasta dışlandı. Sekiz hasta dışlandıktan sonra, dahil edilme ölçütlerini karşılayan Lenke Tip 5C AİS’li kalan 29 hasta çalışmaya dahil edildi ve radyografik değerlendirme için son takip muayenesine davet edildi. Çalışma protokolü yerel etik kurul tarafından onaylandı (ATADEK ref. numarası: 2017/17-3; onay tarihi: 27 Ekim 2017) ve çalışma 1964 Helsinki Bildirgesi’ndeki etik standartlara uygun olarak yürütüldü.

AİS hastalarında cerrahi tedavinin ana endikasyonu TL/L Cobb açısının >35° olmasıydı. SF grubundaki üç hasta ve NSF grubundaki iki hasta TL/L Cobb açısı <35° olmasına rağmen, iskelet olgunluğuna ulaşmadan önce deformitenin hızlı ilerlemesi, gövde kayması ve kozmetik nedenlerle ameliyat edildi. Çalışmaya alınan hastalar, cerrahi tedavide kullanılan füzyon yöntemine ve TK açısına göre iki gruba ayrıldı: normal TK’lı hastalardan oluşan SF grubu ve torakal hiperkifozlu hastalardan oluşan NSF grubu (Şekil 1). Normal TK, 10° ile 40° arasındaki torakal konveksite, torakal hiperkifoz ise >40° olarak tanımlandı (11). SF grubunda üst enstrümante vertebralar, Cobb yöntemiyle belirlenen üst uç vertebralara göre saptandı. NSF grubunda ise koronal düzlemdeki omuz asimetrisine ve sagittal düzlemdeki TK’nın üst uç vertebrasına göre belirlendi.

Şekil 1. Ameliyat öncesi (A,B) ve 37. ay takip grafileri (C,D). 54° TL/L Cobb açısı, 36° T Cobb açısı ve 50° T hiperkifozu olan 25 yaşındaki kadın hasta nonselektif füzyon prosedürü ile düzeltilmiştir. TL/L Cobb, T Cobb ve T kifozu sırasıyla 1°, 9° ve 21° olmuştur.

Cerrahi teknik

Tüm cerrahi işlemler aynı kıdemli cerrah tarafından gerçekleştirildi. Tüm hastalara genel anestezi uygulandı ve ameliyat masasında yüzüstü pozisyona alındı. Posterior orta hat insizyonu yapıldıktan sonra, omurga füzyon seviyelerinin posterior elemanlarını açığa çıkarmak için subperiostal paraspinal kaslar diseke edildi. Pediküler vidalar serbest el (free-hand) tekniğiyle yerleştirildi ve intraoperatif floroskopi ile kontrol edildi (26). Önce lordozu sağlamak ve koronal deformiteyi düzeltmek için eğriliğin konveks tarafına lordotik şekillendirilmiş bir titanyum rod yerleştirildi. Konkav rod, ilk rod’a göre daha az lordoz verilerek şekillendirildi. Eğrilik düzeltmesi, konveks rod ile rod rotasyon manevrası yapılarak, ardından hafif konveks kompresyon ve konkav distraksiyon uygulanarak sağlandı. Posterior elemanların dekortikasyonu ve fasetlerin eksizyonundan sonra füzyon için otojen ve allojenik kemik greftleri kullanıldı.

Radyografik sonuç ölçümleri

Çalışmada incelenen radyolojik parametreler şunlardı:

  • Koronal omurga parametreleri: 1) torakolomber/lomber (TL/L) Cobb açısı ve 2) torakal (T) Cobb açısı;
  • Sagittal omurga parametreleri: 3) torakal kifoz (TK) açısı ve 4) lomber lordoz (LL) açısı;
  • Pelvik parametreler: 5) pelvik insidans (PI), 6) sakral slope (SS) ve 7) pelvik tilt (PT).

Tüm radyolojik ölçümler, hastaların tedavisinde yer almayan tek bir sorumlu cerrah tarafından, doğrulanmış bir yazılım (Surgimap™, Nemaris Inc, New York) kullanılarak, tüm omurganın ayakta çekilmiş AP ve lateral grafilerinde ameliyat öncesinde ve son takipte yapıldı. TK açısı T5 vertebranın üst end plate’inden T12 vertebranın alt end plate’ine kadar ölçüldü. LL açısı L1 vertebranın üst end plate’inden S1 vertebranın üst end plate’ine kadar ölçüldü.

Her iki gruptaki her Cobb açısının düzeltme oranı şu formülle hesaplandı: (ameliyat öncesi X açısı − son takip X açısı)/ayakta çekilen grafide ameliyat öncesi X açısı × 100.

İstatistiksel analiz

İstatistiksel analiz için IBM SPSS Statistics yazılımı, sürüm 22.0 (IBM Corp., Armonk, New York, NY, ABD) kullanıldı. Normallik testlerini belirlemek için Kolmogorov−Smirnov testi kullanıldı. Gruplar arası karşılaştırmalar parametrik değişkenler için Student t testi, parametrik olmayan değişkenler için Mann−Whitney U testi ve kategorik değişkenler için Fisher kesin testi ile yapıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak belirlendi. Mevcut çalışmanın kalitesi, gözlemsel çalışmalar için STROBE kontrol listesindeki ölçütler kullanılarak değerlendirildi (23).

Bulgular

Ortalama takip süresi SF grubunda 39,13 ay (aralık, 24−77), NSF grubunda 43,23 ay (aralık, 24−65) idi (Tablo II). Her gruptaki hastaların radyolojik sonuçları Tablo III’te gösterilmiştir. İki grup arasında ameliyat öncesi ölçümlerde, TK açısı dışında tüm radyografik sonuç ölçümlerinde anlamlı fark gözlenmedi. Ortalama TK açısı SF grubunda 29,19° ± 6,88° (aralık, 16°−40°), NSF grubunda 51,77° ± 8,77° (aralık, 41°−66°) idi (p=0,001).

Son takip ölçümlerinde, NSF grubunda daha yüksek olan ortalama TK açısı ve LL açısında anlamlı fark gözlendi. TK açısı farkı SF grubunda −2,13° ± 13,52° (aralık, −29° ile 27°), NSF grubunda 28,46° ± 15,05° (aralık, −4° ile 47°) idi (p=0,001). LL açısı farkı SF grubunda 0,88° ± 14,23° (aralık, −21° ile 32°), NSF grubunda 11,54° ± 17,79° (aralık, −31° ile 34°) idi (p=0,016) (Tablo IV).

TL/L Cobb ve T Cobb açılarının düzeltme oranı ile PI, PT ve SS’deki fark da Tablo IV’te sunulmuştur. İki grup arasında TL/L Cobb ve T Cobb açılarının düzeltme oranlarında veya PI, PT ve SS’deki farklarda anlamlı bir fark yoktu.

Tablo II. Çalışma katılımcılarının demografik özellikleri

SF grubu (16 hasta)NSF grubu (13 hasta)p*
Cinsiyet14K, 2E9K, 4E0,364a
Ameliyatta ortalama yaş (yıl)15,56 (aralık, 14–18)15,54 (aralık, 13–18)0,968b
Takip süresi (ay)39,13 (aralık, 24–77)43,23 (aralık, 24–65)0,313b

a Fisher kesin testi; b Mann-Whitney U testi. *Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak belirlenmiştir. SF: Selektif füzyon, NSF: Nonselektif füzyon; K: kadın, E: erkek.

Tablo III. Tüm çalışma aralıklarındaki değerlendirmelerde radyografik sonuç ölçümleri

DeğişkenlerAmeliyat öncesi ölçümlerSon takip ölçümleri
SF grubuNSF grubupSF grubuNSF grubup*
TL/L Cobb açısı, Ortalama ± SD (Aralık)38,75 ± 9,83 (27–61)41,77 ± 10,6 (27–66)0,43410,25 ± 10,31 (1–36)12,38 ± 7,73 (3–32)0,542
T Cobb açısı, Ortalama ± SD (Aralık)16,31 ± 7,2 (6–29)25,08 ± 11,54 (8–45)0,0195,5 ± 4,63 (0–17)7,38 ± 5,39 (1–15)0,32
TK açısı, Ortalama ± SD (Aralık)29,19 ± 6,88 (16–40)51,77 ± 8,77 (41–66)0,001*31,31 ± 9,47 (12–57)23,31 ± 10,3 (4–47)0,001
LL açısı, Ortalama ± SD (Aralık)53,81 ± 13,85 (28–84)58,54 ± 12,54 (31–69)0,34952,94 ± 9,79 (31–68)47 ± 8,28 (32–62)0,094
PI, Ortalama ± SD (Aralık)53,13 ± 17,51 (24–93)53,62 ± 15 (37–82)0,93750,56 ± 13,45 (34–77)50,23 ± 16,61 (29–75)0,953
PT, Ortalama ± SD (Aralık)14,81 ± 10,47 (−4–30)15,77 ± 10,4 (−5–35)0,80817,19 ± 10,38 (2–38)17,92 ± 10,49 (2–39)0,852
SS, Ortalama ± SD (Aralık)38,44 ± 9,71 (21–63)37,46 ± 8,97 (27–50)0,78332,94 ± 9,21 (12–43)35 ± 5,07 (27–45)0,476

*Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak belirlenmiştir. TL/L: Torakolomber/Lomber; T: Torakal; TK: Torakal kifoz; LL: lomber lordoz; PI: Pelvik insidans, SS: Sakral slope, PT: Pelvik tilt, SF: Selektif füzyon, NSF: Nonselektif füzyon.

Tablo IV. İki grup arasında radyografik parametrelerin düzeltme oranlarının karşılaştırmalı sonuçları

DeğişkenSF grubuNSF grubup*
TL/L Cobb açısı DO (%), Ortalama ± SD (Aralık)74,58 ± 24,98 (7,69–97,5)70,02 ± 16,18 (39,62–90,9)0,313
T Cobb açısı DO (%), Ortalama ± SD (Aralık)66,76 ± 23,4 (9,09–100)70,25 ± 19,17 (40–92)0,444
TK açısındaki fark**, Ortalama ± SD (Aralık)−2,13 ± 13,52 (−29–27)28,46 ± 15,05 (−4–47)0,001
LL açısındaki fark, Ortalama ± SD (Aralık)0,88 ± 14,23 (−21–32)11,54 ± 17,79 (−31–34)0,016
PI’daki fark, Ortalama ± SD (Aralık)2,56 ± 14,67 (−27–26)3,38 ± 11,18 (−11–23)0,51
PT’deki fark, Ortalama ± SD (Aralık)−2,38 ± 10,75 (−22–14)−2,15 ± 10,62 (−23–14)0,472
SS’deki fark, Ortalama ± SD (Aralık)5,5 ± 10,36 (−19–20)2,46 ± 5,72 (−9–10)0,14

*Anlamlılık düzeyi p < 0,05 olarak belirlenmiştir. **Farklar, ameliyat öncesi ölçüm − son takip ölçümü olarak hesaplanmıştır. DO: Düzeltme oranı, TL/L: Torakolomber/Lomber, T: Torakal, TK: Torakal kifoz, LL: lomber lordoz, PI: pelvik insidans, SS: Sakral slope, PT: Pelvik tilt, SF: Selektif füzyon, NSF: Nonselektif füzyon.

Tartışma

Lenke Tip 5 AİS’nin cerrahi tedavisinde, yapısal TL eğriliğin SF’si öncü tedavi yöntemi olarak kabul edilmiştir (11,16,25). Birçok çalışma, SF ile tatmin edici radyolojik ve klinik sonuçların yanı sıra spontan T eğrilik düzeltmesi bildirmiştir. Ancak Lenke Tip 5 AİS kendine özgüdür ve T kifozun yalnızca yapısal TL eğriliğin füzyonu ile kontrol edilememesi nedeniyle diğer tiplerden ayrılır. Lenke sınıflaması T kifozu (+), N ve (−) olarak tanımlasa da kifoza ilişkin bir öneride bulunmamıştır.

Lenke sınıflamasının önerilerinin aksine, bazı omurga cerrahlarının Lenke Tip 5 AİS’li hastaların %27’sinde NSF uyguladığı bildirilmiştir (10). NSF uygulanmasının ana nedeni T koronal düzlem deformitesini kontrol etmek olmuştur (10). Ancak sagittal dengenin korunmasının olumlu radyolojik ve klinik sonuçlar için çok önemli olduğu ve AİS’de ihmal edilmemesi gerektiği belirtilmiştir (8,17). T5-T12 T kifoz ve T1-T4 sagittal hizalanma, sagittal dengenin sağlanmasında dikkate alınması gereken ölçüt olarak belirlenmiştir (8,21). Connolly ve ark.’nın bir çalışmasında, sagittal düzlem parametrelerinin omurganın uzun dönem sağlığında daha belirleyici olduğu belirtilmiştir (4). Bu ifadeyle uyumlu olarak, Takayama ve ark.’nın bir başka çalışmasında, düşük fonksiyonel skorlara sahip hastaların sagittal dengelerinin yeniden sağlanamadığı hastalar olduğu bildirilmiştir (22). AİS tedavisinde sagittal düzlemin önemi güncel yayınlarla desteklendiğinden (24), füzyonun T omurgaya uzatılmasının bir diğer nedeni de T kifozun kontrol edilmesi ve düzeltilmesi olabilir (24). Buna göre mevcut çalışmada, T kifozun Lenke Tip 5C hastalarında tedavi seçimi ve radyolojik sonuçlar üzerindeki etkilerinin araştırılması planlanmıştır. Ayrıca, hipokifotik omurgada T kifozun düzeltilmesinin önemi Suk ve ark.’nın bir çalışmasında da vurgulanmıştır (21). Çalışmamızda hipokifotik hastalar, yetersiz güç nedeniyle çalışmaya dahil edilmemiş; bu nedenle yalnızca normokifotik ve hiperkifotik hastalar karşılaştırılmıştır.

Lark ve ark.’nın bir çalışmasında 58 Lenke Tip 5 hastaya SF veya NSF uygulanmış ve eşleştirilmiş gruplarda ameliyat sonrası hem TL/L Cobb hem de T Cobb açılarında anlamlı fark bildirilmiştir (ortalama TL/L Cobb açısı SF grubunda 19° ± 6°, NSF grubunda 13° ± 6° idi, p<0,001; ortalama T Cobb SF’de 22° ± 9°, NSF’de 12° ± 6° idi, p<0,001) (10). Bizim çalışmamızda ameliyat sonrası TL/L Cobb ve T Cobb açıları açısından gruplar arasında anlamlı fark yoktu (ortalama TL/L Cobb açısı SF grubunda 10,25° ± 10,31°, NSF grubunda 12,38° ± 7,73° [p=0,542]; ortalama T Cobb açısı SF grubunda 5,5° ± 4,63°, NSF grubunda 7,38° ± 5,39° [p=0,32] idi). O çalışmada ameliyat sonrası TK, SF grubunda artmış, NSF grubunda azalmıştır. Buna paralel olarak çalışmamızda da TK SF grubunda arttı (−2,13° ± 13,52°) ve NSF grubunda azaldı (28,46° ± 15,05°) (p=0,001). Lark ve ark.’nın NSF grubunda bildirdiği ameliyat sonrası hipokifozun (ortalama: 18° ± 6°) aksine, bizim çalışmamızda NSF grubunda ameliyat sonrası 12 hasta normokifotik, bir hasta hipokifotikti (Tablo V). Bu farkın nedeni, bizim çalışmamızda NSF uygulanan hastaların hiperkifotik, o çalışmada ise normokifotik olması olabilir. Bu farkın bir diğer nedeni, Pasha ve ark.’nın bir meta-analizinde belirtildiği gibi sagittal profilin normalleşmesi için gereken sürenin daha uzun olması olabilir (14). Çalışmamızda diğer spinopelvik parametreler de değerlendirilmiştir. Bulgularımızla uyumlu olarak, Farshad ve ark.’nın (7) bildirdiği Lenke Tip 5 AİS hastalarının ameliyat öncesi değerlendirmesinde spinopelvik parametrelerin ortalama değerleri PI, SS, PT ve LL için sırasıyla 48° ± 13°, 36° ± 9°, 12° ± 7° ve 50° ± 12° idi. Literatürde bildirildiği gibi, hasta serimizde de muhtemelen artmış LL’yi kompanse etmek için sakral slope’ta artış mevcuttu (Tablo III) (2,7,19). Ameliyat sonrası her iki grupta da PI ve SS azalmış, PT artmış olsa da farklar istatistiksel olarak anlamlı değildi (SF grubu için sırasıyla p=0,496, p=0,051, p=0,391; NSF grubu için sırasıyla p=0,324, p=0,154, p=0,479).

Lonner ve ark., AİS cerrahisine bağlı komplikasyon sıklığının arttığını bildirmiştir (12). Başka bir çalışmada, AİS’li hastaların %28’inde proksimal junctional kifoz (PJK) geliştiği bildirilmiştir. PJK’nın Lenke Tip 5 AİS’de %8,5 olarak bildirildiği bir çalışmada, hiperkifoz ana risk faktörü olarak tanımlanmıştır. Ayrıca Wang ve ark., PJK’nın kısa segment enstrümantasyonda sıklıkla görüldüğünü bildirmiştir (24). Çalışmamızda Lenke Tip 5 AİS’li hastalarda SF’nin uygulanabileceği ve TK’sı olan hastalarda NSF ile T sagittal profilin daha iyi yeniden sağlanabileceği gösterilmiştir. Literatürde bildirilenlerin aksine, ortalama 39,13 ay takip edilen serimizdeki 29 hastanın hiçbirinde PJK gelişmemesinin nedeni, cerrahi tedavi yönteminin seçiminde sagittal düzlem analizinin dikkate alınması olabilir.

Lenke sınıflaması sagittal düzlemi yeterince değerlendirmemektedir. Bu eksikliğe dayanarak Abelin-Genevois ve ark., AİS’de sagittal düzlemi daha ayrıntılı değerlendiren ve tedaviye yol göstermeye katkı sağlayacak yeni bir sınıflama tanımlamıştır (1). Lenke sınıflamasını tamamlayıcı nitelikte yeni bir AİS sagittal sınıflama sistemi tanımlamışlardır. Bu sınıflama, koronal eğrilik tipinden bağımsız olarak, sagittal yapısal eğriliklerin yerine göre üç sagittal tip tanımlar: Tip 1, normal TK; Tip 2a, nötr TL bileşkeli TK; Tip 2b, kifotik TL bileşkeli TK; Tip 3, TL lordozlu servikotorakal kifoz. Çalışmamızda hipokifotik hastalar çalışmaya dahil edilmemiş, yalnızca normokifotik ve hiperkifotik hastalar karşılaştırılmıştır. SF grubundaki tüm hastalar Tip 1 sagittal profile sahipti; çalışmamızdaki NSF grubunda ise hastaların %53,84’ü Tip 1 sagittal profile, %46,16’sı Tip 3 sagittal profile sahipti. Bu durum, kifoz servikotorakal ise ve dönüm noktası daha kranial seviyelere kaydıysa NSF’nin tercih edilmesinin nedeninin bu olabileceği şeklinde yorumlanabilir. Ayrıca yazarların tedavi önerilerinde belirttiği gibi, Abelin-Genevois Tip 1 olgularda uyumlu sagittal hizalanmanın korunmasının yararlı olduğu ve bu olgularda öncelikle SF’nin tercih edilmesi gerektiği sonucuna vardık. Retrospektif olgu serimizde, SF veya NSF uygulanan Lenke Tip 5 AİS’li hastalar radyolojik olarak karşılaştırılmıştır. Her iki gruptaki Cobb açıları değerlendirildiğinde, ortalama T eğrilik açıları yüksek değildi; bu nedenle yapısal olmayan olarak kabul edilebilirler. Lenke sınıflamasına göre her iki grupta da SF uygulanabilecekken cerrah, kendi deneyimine dayanarak yüksek TK’sı olanlarda T bölgeyi füzyon alanına dahil etmiştir. SF uygulanan hastalarda Lenke sagittal modifiyeri N olarak kalırken, NSF uygulanan hastaların 12’sinde (+)’dan N’ye değişmiştir. Bu bulgular, Lenke sınıflama sisteminin sagittal düzlem değerlendirmesinin tedaviye yol göstermek için yetersiz olabileceğini göstermektedir. Bu çalışmada, orta-uzun dönem takipte Lenke Tip 5 AİS’li hastalarda SF’nin uygulanabileceği, ayrıca TK’sı olan hastalarda sagittal düzlemin NSF ile daha iyi yeniden sağlandığı gösterilmiştir.

Tablo V. İki grup arasında kifotik durum sonuçları

DeğişkenSF grubuNSF grubu
Ameliyat öncesiAmeliyat sonrasıAmeliyat öncesiAmeliyat sonrası
Hipokifotik0001
Normokifotik1616011
Hiperkifotik00131

Ameliyat öncesi: Preop, ameliyat sonrası: Postop. SF: Selektif füzyon, NSF: Nonselektif füzyon.

Bu çalışma, Lenke sınıflamasının tedavi önerisinde dikkate almadığı TK’nın, Lenke Tip 5C AİS’li hastalarda SF ile NSF seçiminde belirleyici olarak önemine, TL/L ve T Cobb açıları, TK, LL, PI, SS ve PT’yi değerlendirerek dikkat çekmektedir. Bu çalışmanın bulgularının, daha fazla sayıda hastayı kapsayan prospektif randomize kontrollü çalışmalarla desteklenmesi gerektiği unutulmamalıdır.

Bu çalışma retrospektif niteliktedir ve diğer retrospektif çalışmalarla benzer eksiklikler içermektedir. Birincisi, SF ve NSF tedavilerinin sonuçları yalnızca radyolojik olarak değerlendirilmiştir. Örneklem büyüklüğü göreceli olarak küçüktü. SF ile NSF yapılması kararı esas olarak TK’ya dayanmış ve kontrol grubu bulunmamaktadır. Ayrıca T Cobb açıları ve T kifoz, NSF grubunda (T Cobb = 25,08°) SF grubuna (T Cobb = 16,31°) kıyasla daha yüksekti. Yalnızca T kifoz değil, T Cobb açısının büyüklüğü de füzyon seviyesi tercihine etki etmiş olabilir. Çalışmamızın temel güçlü yönü, çalışmadaki hastaların yaş, cinsiyet, takip süresi ve T5-T12 TK dışındaki ameliyat öncesi sagittal düzlem parametreleri açısından homojen olmasıdır. Tüm hastalara aynı cerrah tarafından, aynı pediküler vida enstrümantasyon sistemiyle posterior enstrümantasyon ve füzyon uygulanmıştır. Ayrıca ortalama 39,13 aylık kayda değer takip süresi çalışmanın bir diğer güçlü yönüdür.

Sonuç

Bu çalışmanın bulguları, Lenke Tip 5 AİS’li hastalarda NSF ile SF tercihinde TK’nın bir karar verme ölçütü olabileceğini desteklemektedir. Lenke sagittal modifiyerinin N olduğu olgularda SF etkin biçimde uygulanabilir. (+) Lenke sagittal modifiyerine sahip olgularda daha iyi TK kontrolü sağladığı için NSF tercih edilebilir.

Yazar katkısı: Çalışma fikri ve tasarımı: GK, MD. Veri toplama: GK, MD. Sonuçların analizi ve yorumlanması: KS, OO. Makale taslağının hazırlanması: GK, MD. Makalenin eleştirel gözden geçirilmesi: KS, FD, UD. Diğer (çalışma danışmanlığı, finansman, materyal vb.): OO. Tüm yazarlar (GK, KS, MD, OO, FD, UD) sonuçları gözden geçirmiş ve makalenin son halini onaylamıştır.

Bu sayfadaki metin, makalenin Türkçe çevirisidir. Şekiller ve kaynakça için aşağıdaki PDF dosyasında özgün makaleye bakınız.

Kaynaklar ve ileri okuma

Bu sayfanın hazırlanmasında yararlanılan seçilmiş kaynaklar:

0532 136 88 88