Omuz kireçlenmesi, omuz eklemindeki kıkırdak dokunun zaman içerisinde yıpranması ve eklem yüzeylerinde dejeneratif değişikliklerin oluşmasıyla ortaya çıkan bir durumdur. Hastalık ilerledikçe omuz ağrısı, hareket kısıtlılığı, sertlik ve günlük yaşam aktivitelerinde zorlanma görülebilir.
Başlangıç ve orta seviyedeki omuz kireçlenmelerinde ilaç tedavisi, egzersiz, fizik tedavi ve uygun hastalarda enjeksiyon gibi cerrahi dışı yöntemler değerlendirilebilir. Ancak eklem kıkırdağının ileri derecede zarar gördüğü ve şikâyetlerin günlük yaşamı belirgin şekilde etkilediği durumlarda omuz protezi cerrahisi gündeme gelebilir.
İstanbul’da omuz kireçlenmesi nedeniyle protez cerrahisi değerlendirilen hastalarda kullanılabilecek yöntem, yalnızca kireçlenmenin derecesine göre değil, aynı zamanda rotator manşet tendonlarının durumuna, kemik yapıya ve omuzun genel fonksiyonuna göre belirlenir.
Omuz Kireçlenmesi Nedir?
Omuz eklemi, humerus başı ile kürek kemiğindeki glenoid adı verilen eklem yuvasının birleşmesinden oluşur. Bu iki yüzeyin üzerinde bulunan kıkırdak doku, eklem hareketleri sırasında kemiklerin birbirleri üzerinde daha rahat hareket etmesine yardımcı olur.
Kıkırdak dokunun zaman içerisinde yıpranmasıyla eklem yüzeyleri arasındaki normal yapı bozulabilir. İleri aşamalarda eklem aralığında daralma, kemik çıkıntıları ve hareket sırasında sürtünme ortaya çıkabilir.
Omuz kireçlenmesinde görülebilecek başlıca belirtiler:
- Omuz ağrısı
- Hareket kısıtlılığı
- Eklem sertliği
- Gece ağrısı
- Kolu yukarı kaldırmada zorlanma
- Arkaya uzanırken ağrı
- Hareket sırasında sürtünme veya ses
- Günlük aktivitelerde güçlük
Omuz kireçlenmesinin belirtileri hakkında daha ayrıntılı bilgi için Omuz Kireçlenmesi (Artroz) Belirtileri Nelerdir? içeriği incelenebilir.
Omuz Kireçlenmesi Neden Ortaya Çıkar?
Omuz artrozunun ortaya çıkmasında farklı faktörler rol oynayabilir. Yaşa bağlı kıkırdak yıpranması önemli nedenlerden biri olmakla birlikte, geçmişte yaşanan travmalar ve diğer omuz problemleri de eklem yapısını etkileyebilir.
Omuz kireçlenmesine zemin hazırlayabilecek durumlar arasında:
- Yaşa bağlı eklem değişiklikleri
- Omuz kırıkları
- Önceden geçirilmiş omuz çıkıkları
- Tekrarlayan omuz travmaları
- Romatizmal hastalıklar
- Rotator manşet problemleri
- Eklem enfeksiyonları
- Omuzun uzun süre yoğun kullanılması
bulunabilir.
Özellikle daha önce omuz bölgesinde ciddi travma geçiren kişilerde ortaya çıkan kireçlenme, posttravmatik artroz şeklinde değerlendirilebilir.
Omuz Kireçlenmesinde Protez Ne Zaman Gündeme Gelir?
Her omuz kireçlenmesi protez gerektirmez.
Protez cerrahisi daha çok eklemde ileri derecede yapısal bozulmanın bulunduğu ve kişinin şikâyetlerinin günlük yaşamını ciddi şekilde etkilediği durumlarda değerlendirilir.
Protez seçeneğinin gündeme gelmesinde:
- Sürekli omuz ağrısı
- Gece ağrıları
- İleri hareket kısıtlılığı
- Günlük aktivitelerde belirgin zorlanma
- Eklem yüzeylerinde ileri derecede bozulma
- Cerrahi dışı tedavilere rağmen devam eden şikâyetler
- Omuz fonksiyonlarında belirgin azalma
gibi faktörler etkili olabilir.
Burada önemli olan yalnızca röntgende görülen kireçlenme derecesi değildir. Hastanın gerçekten ne kadar ağrı yaşadığı ve omuzunu ne ölçüde kullanabildiği de değerlendirilir.
İstanbul’da Omuz Protezi Cerrahisi Nasıl Planlanır?
Omuz protezi cerrahisi öncesinde ayrıntılı bir değerlendirme yapılır.
Öncelikle hastanın şikâyetleri ve geçmişte yaşadığı omuz problemleri ele alınır. Daha sonra fizik muayene ve gerekli görüntüleme yöntemleri kullanılarak eklemin durumu incelenir.
Değerlendirmede özellikle şu sorular önem taşır:
Kıkırdak kaybı ne seviyede?
Eklemde deformasyon bulunuyor mu?
Rotator manşet tendonları sağlam mı?
Daha önce omuz çıkığı veya kırığı yaşanmış mı?
Omuz hareketleri ne kadar kısıtlanmış?
Cerrahi dışı tedaviler yeterli sonuç vermiş mi?
Bu değerlendirmeler sonucunda protez gerekip gerekmediği ve gerekiyorsa hangi protez tipinin kullanılabileceği belirlenebilir.
Omuz Protezi Çeşitleri Nelerdir?
Omuz protezi tek bir cerrahi yöntem değildir. Hastanın omuz ekleminin ve tendonlarının durumuna göre farklı protez seçenekleri bulunmaktadır.
Başlıca seçenekler:
Anatomik Total Omuz Protezi
Omuz ekleminin doğal anatomik yapısına benzer şekilde uygulanan protez türüdür.
Ters Omuz Protezi
Omuzun doğal anatomik ilişkisini değiştirerek özellikle rotator manşet fonksiyonunun yetersiz olduğu bazı durumlarda deltoid kasının hareket mekanizmasından yararlanmayı amaçlayan protez türüdür.
Hangi yöntemin kullanılacağı hastanın eklem yapısı, kıkırdak kaybı ve rotator manşet tendonlarının durumuna göre belirlenir.
Anatomik Total Omuz Protezi Nedir?
Anatomik total omuz protezinde hasarlanmış olan omuz eklem yüzeylerinin protez bileşenleriyle değiştirilmesi amaçlanır.
Bu yöntemde omuzun doğal anatomik ilişkisi korunmaya çalışılır.
Anatomik protezin değerlendirilebilmesi açısından rotator manşet tendonlarının durumu önemlidir. Çünkü bu tendonlar omuzun hareket ve stabilizasyon mekanizmasında önemli görevler üstlenir.
Anatomik total omuz protezi hakkında ayrıntılı bilgi için Omuz Kireçlenmesi (Artrozu) için Total Anatomik Omuz Protezi Tedavisi sayfası incelenebilir.
Ters Omuz Protezi Nedir?
Ters omuz protezinde omuz ekleminin doğal anatomik yapısı değiştirilir.
Normal omuz anatomisinde humerus başı kürek kemiğindeki eklem yuvasıyla birleşirken ters protez sisteminde bu ilişki farklı şekilde oluşturulur.
Bu değişiklik sayesinde rotator manşet tendonlarının yeterli fonksiyona sahip olmadığı bazı hastalarda deltoid kasının omuz hareketlerine katkısından yararlanılması hedeflenir.
Ters omuz protezi özellikle ileri rotator manşet yetersizliğiyle birlikte görülen bazı omuz problemlerinde değerlendirilebilir.
Rotator Manşet Tendonları Neden Önemlidir?
Omuz protezi seçilirken rotator manşet tendonlarının durumu önemli bir değerlendirme unsurudur.
Rotator manşet, omuz ekleminin hareket ve stabilizasyonunda görev alan tendonlardan oluşur.
Bu tendonlarda ileri derecede yırtık veya fonksiyon kaybı bulunması, protez seçimini etkileyebilir.
Bu nedenle omuz kireçlenmesi bulunan bir hastada yalnızca kıkırdak dokunun durumu değil, tendonların da değerlendirilmesi gerekir.
Rotator manşet problemleri hakkında ayrıntılı bilgi için Omuz Kas Yırtığı Nedir? Belirtileri ve Nedenleri içeriği incelenebilir.
Anatomik Protez ile Ters Protez Arasındaki Fark
İki protez arasındaki temel fark, omuz ekleminin çalışma mekanizmasına yaklaşımlarından kaynaklanır.
Anatomik total omuz protezinde doğal omuz anatomisine mümkün olduğunca yakın bir yapı oluşturulması hedeflenir.
Ters omuz protezinde ise eklemin geometrisi değiştirilerek deltoid kasının omuz hareketindeki rolünden yararlanılması amaçlanır.
Bu nedenle iki yöntemden birinin bütün hastalar için uygun olduğunu söylemek doğru değildir.
Protez seçimi, hastanın mevcut anatomik yapısına ve omuzdaki hasarlara göre yapılır.
Omuz Protezi Öncesinde Hangi Görüntülemeler Yapılır?
Ameliyat öncesinde röntgen önemli bir değerlendirme aracıdır.
Röntgen ile:
- Eklem aralığı
- Kemik yapısı
- Kıkırdak kaybına bağlı değişiklikler
- Kemik çıkıntıları
- Eklem deformasyonu
incelenebilir.
Bazı hastalarda kemik yapının daha ayrıntılı değerlendirilmesi için bilgisayarlı tomografi kullanılabilir.
Rotator manşet veya diğer yumuşak dokular hakkında daha fazla bilgi gerektiğinde MR da tercih edilebilir.
Omuz Kireçlenmesinde MR Neden İstenebilir?
MR, özellikle omuz kireçlenmesine eşlik eden tendon ve yumuşak doku problemlerinin değerlendirilmesinde kullanılabilir.
Örneğin hastada:
- Rotator manşet yırtığı
- Biseps tendonu problemi
- Labrum hasarı
- Kaslarda belirgin değişiklik
olup olmadığı araştırılabilir.
Bu bilgiler, protez cerrahisi planlanırken hangi yöntemin değerlendirileceği konusunda yardımcı olabilir.
Omuz Kireçlenmesinde Protezden Önce Cerrahi Dışı Tedaviler
Protez kararı verilmeden önce hastanın durumuna göre cerrahi dışı yöntemler değerlendirilebilir.
Bunlar:
- Aktivite düzenlemesi
- Ağrı kontrolü
- Fizik tedavi
- Hareket egzersizleri
- Kas güçlendirme
- Uygun hastalarda enjeksiyon tedavileri
olabilir.
Cerrahi dışı yöntemlerle ağrı ve fonksiyon kaybı kontrol edilebiliyorsa protez ameliyatı ertelenebilir veya gerekli olmayabilir.
Ancak ileri kıkırdak kaybı bulunan ve günlük yaşamı ciddi şekilde etkilenen hastalarda bu yöntemler yeterli olmayabilir.
Omuz Protezi Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Ameliyatın teknik ayrıntıları kullanılan protez türüne göre değişir.
Genel olarak hasarlanmış eklem yüzeyleri cerrahi olarak hazırlanır ve uygun protez bileşenleri yerleştirilir.
Anatomik ve ters omuz protezlerinin cerrahi uygulamaları aynı değildir.
Ameliyat öncesi görüntülemeler ve muayene sonucunda hangi protez sisteminin kullanılacağı belirlenir.
Omuz Protezi Sonrasında Rehabilitasyon
Omuz protezi ameliyatından sonra rehabilitasyon süreci önemli bir aşamadır.
İlk dönemde ameliyat bölgesinin korunması ve kontrollü hareketlerin başlanması hedeflenebilir.
Daha sonraki aşamalarda:
- Omuz hareket açıklığının geliştirilmesi
- Kas kontrolünün artırılması
- Uygun güçlendirme egzersizleri
- Günlük yaşam hareketlerinin yeniden kazanılması
üzerinde çalışılır.
Rehabilitasyon programının süresi ve kapsamı kullanılan protez tipine ve yapılan cerrahi işlemin özelliklerine göre değişebilir.
Omuz Protezi Sonrası Günlük Yaşama Dönüş
Günlük yaşama dönüş aşamalı şekilde gerçekleşir.
Kişisel bakım, giyinme ve hafif günlük aktiviteler zaman içerisinde yeniden programa dahil edilir.
Omuzun iyileşme sürecinde ağır kaldırma veya tekrarlayan yüksek yük içeren hareketlerin ne zaman yapılabileceği ayrıca değerlendirilir.
Amaç, omuzun iyileşme sürecini korurken günlük fonksiyonların kademeli olarak yeniden kazanılmasına yardımcı olmaktır.
Omuz Protezinin Kullanım Süresini Neler Etkiler?
Protezlerin kullanım süresi her hastada aynı değildir.
Bunu etkileyebilecek faktörler arasında:
- Hastanın yaşı
- Fiziksel aktivite düzeyi
- Protez tipi
- Kemik kalitesi
- Cerrahi teknik
- Protezin zaman içerisindeki aşınması
- Omuzun kullanım şekli
bulunabilir.
Bu nedenle protezin kesin olarak belirli bir yıl kullanılacağı şeklinde genel bir ifade kullanmak doğru değildir.
Omuz Kireçlenmesi ile Omuz Kas Yırtığı Birlikte Olabilir mi?
Evet.
Omuz kireçlenmesi ve rotator manşet yırtığı aynı hastada birlikte bulunabilir.
Bu durum protez seçimini de etkileyebilir. Özellikle ileri rotator manşet yetersizliği bulunan hastalarda anatomik protez ile ters protez arasındaki değerlendirme farklılaşabilir.
Bu nedenle ameliyat öncesinde omuzun yalnızca kemik ve kıkırdak yapısının değil, tendonlarının da değerlendirilmesi önemlidir.
Omuz Kireçlenmesi ile Kalsifik Tendinit Aynı mıdır?
Hayır.
Omuz artrozunda temel problem eklem kıkırdağındaki dejenerasyondur.
Kalsifik tendinitte ise özellikle rotator manşet tendonlarında kalsiyum birikimi söz konusudur.
Bu iki durum farklı mekanizmalara sahiptir ve tedavi yaklaşımları da birbirinden farklı olabilir.
Kalsifik tendinit hakkında Kalsifik Tendinitin Kapalı Ameliyat ile Tedavisi içeriğinden bilgi alınabilir.
Omuz Kireçlenmesi Sonrasında Protez Kararı Nasıl Verilir?
Protez cerrahisi kararı birkaç farklı başlığın birlikte değerlendirilmesiyle oluşturulur.
Ağrı Düzeyi
Ağrının sürekli olup olmadığı ve özellikle gece uykusunu etkileyip etkilemediği değerlendirilir.
Hareket Kısıtlılığı
Kişinin kolunu ne ölçüde kullanabildiği ve hangi hareketlerde zorlandığı incelenir.
Eklem Hasarı
Röntgen ve gerekli diğer görüntüleme yöntemleriyle kıkırdak ve kemik yapının durumu değerlendirilir.
Rotator Manşet
Tendonların sağlamlığı ve fonksiyonu protez seçimi açısından dikkate alınır.
Önceki Tedaviler
Fizik tedavi, egzersiz, ilaç ve diğer cerrahi dışı yöntemlerden alınan sonuçlar göz önünde bulundurulur.
Günlük Yaşam
Kişinin giyinme, kişisel bakım, uyuma ve günlük hareketlerde yaşadığı zorluklar değerlendirilir.
İstanbul’da Omuz Protezi Cerrahisi Değerlendirmesi
İstanbul’da omuz kireçlenmesi nedeniyle protez cerrahisi değerlendirilecek hastalarda öncelikle eklemdeki hasarın kapsamı belirlenir.
Özellikle şu sorular tedavi planının oluşturulmasına yardımcı olur:
Kıkırdak kaybı ne kadar ileri?
Eklemde deformasyon bulunuyor mu?
Rotator manşet tendonları fonksiyonel mi?
Daha önce omuz kırığı veya çıkığı yaşanmış mı?
Cerrahi dışı tedaviler yeterli oldu mu?
Anatomik total omuz protezi mi, ters omuz protezi mi değerlendirilmeli?
Bu soruların yanıtları doğrultusunda uygun tedavi seçeneği belirlenebilir.
Doç. Dr. Gökhan Karademir ve Omuz Protezi
Omuz kireçlenmesinde protez cerrahisi, eklemdeki yapısal değişikliklerin yanı sıra hastanın şikâyetleri ve omuz fonksiyonları dikkate alınarak değerlendirilir.
Doç. Dr. Gökhan Karademir tarafından hazırlanan bilgilendirici içeriklerde omuz kireçlenmesi, omuz protezleri, rotator manşet problemleri ve farklı omuz hastalıklarının tedavi seçenekleri hakkında bilgiler bulunmaktadır.
Anatomik veya ters omuz protezi arasında yapılacak seçim ise hastanın omuz eklemi, kemik yapısı ve rotator manşet tendonlarının durumuna göre değerlendirilir.
Sık Sorulan Sorular
Omuz kireçlenmesinde protez ne zaman gerekir?
İleri derecede eklem hasarı, sürekli veya şiddetli ağrı, belirgin hareket kısıtlılığı ve cerrahi dışı tedavilere rağmen devam eden şikâyetler varsa protez cerrahisi değerlendirilebilir.
Her omuz kireçlenmesi protez gerektirir mi?
Hayır. Erken ve orta seviyedeki bazı vakalarda fizik tedavi, egzersiz, ağrı kontrolü ve diğer cerrahi dışı yöntemler uygulanabilir.
Omuz kireçlenmesinde hangi protez kullanılır?
Hastanın eklem yapısına ve rotator manşet tendonlarının durumuna göre anatomik total omuz protezi veya ters omuz protezi değerlendirilebilir.
Anatomik omuz protezi ile ters omuz protezi arasındaki fark nedir?
Anatomik protez doğal omuz anatomisine benzer şekilde çalışacak biçimde tasarlanırken, ters omuz protezinde eklem geometrisi değiştirilerek deltoid kasının hareket mekanizmasından yararlanılması amaçlanır.
Rotator manşet yırtığı varsa omuz protezi yapılabilir mi?
Rotator manşet yırtığının boyutu ve tendonların fonksiyonel durumu protez seçimini etkiler. İleri tendon yetersizliği bulunan bazı hastalarda ters omuz protezi değerlendirilebilir.
Omuz protezi ameliyatından önce MR çekilir mi?
Her hastada gerekli değildir. Ancak rotator manşet ve diğer yumuşak dokuların değerlendirilmesi gerektiğinde MR kullanılabilir.
Omuz protezi sonrası fizik tedavi gerekir mi?
Rehabilitasyon, ameliyat sonrasında hareket açıklığının ve omuz fonksiyonlarının geliştirilmesi açısından önemli bir süreçtir.
Omuz protezi sonrası spora dönülebilir mi?
Aktiviteye dönüş, kullanılan protez, ameliyatın kapsamı, iyileşme süreci ve yapılacak aktivitenin omuza yükü dikkate alınarak değerlendirilir.
Omuz protezi ameliyatının amacı nedir?
Temel amaç ileri derecede hasarlanmış omuz ekleminde ağrının azaltılması ve omuz fonksiyonlarının geliştirilmesidir.
Omuz kireçlenmesi ilerler mi?
Omuz artrozu ilerleyici bir dejeneratif süreç olabilir. Ancak ilerleme hızı kişiden kişiye değişir ve her hastada aynı seyir görülmez.
Omuz protezi kararı yalnızca röntgene göre verilir mi?
Hayır. Röntgen bulguları; ağrı, hareket kısıtlılığı, fizik muayene, rotator manşet durumu ve kişinin günlük yaşamındaki fonksiyon kaybıyla birlikte değerlendirilir.