İstanbul’da omuz çıkığı tedavisi, çıkığın ilk kez mi yaşandığı, tekrarlayıp tekrarlamadığı, eşlik eden kırık veya yumuşak doku hasarlarının bulunup bulunmadığı gibi birçok faktöre göre planlanır. Omuz çıkığı, humerus başının omuz eklemindeki yuvasından ayrılmasıyla ortaya çıkar ve özellikle travma sonrasında görülür.
Tedavinin ilk aşamasında çıkığın uygun şekilde değerlendirilmesi ve gerekiyorsa yerine oturtulması gerekir. Sonrasında ise omuz ekleminin stabilitesi, bağ ve labrum yapıları ile kemiklerin durumu incelenerek takip veya farklı tedavi seçenekleri değerlendirilir.
Özellikle tekrarlayan omuz çıkıkları, ilk çıkıktan farklı bir değerlendirme gerektirebilir. Çünkü ilk çıkık sırasında eklemin stabilitesini sağlayan yapılarda meydana gelen hasarlar, sonraki dönemlerde omuzun yeniden çıkmasına zemin hazırlayabilir.
Omuz Çıkığı Nedir?
Omuz eklemi, humerus başının kürek kemiğindeki glenoid adı verilen eklem yuvasıyla birleşmesiyle oluşur.
Bu eklem vücudun en geniş hareket açıklığına sahip eklemlerinden biridir. Kolun öne, arkaya, yana ve farklı açılarda hareket ettirilebilmesini sağlar.
Ancak geniş hareket kapasitesi nedeniyle omuz, travma karşısında çıkığa yatkın eklemlerden biridir.
Omuz çıkığı sırasında humerus başı normal konumundan ayrılır. Çıkığın yönüne göre farklı tipleri bulunmakla birlikte öne doğru omuz çıkığı en sık karşılaşılan tiptir.
Omuz çıkığı hakkında daha ayrıntılı bilgi için Omuz Çıkığı Neden Olur, İlk Yapılması Gerekenler Nelerdir? içeriği incelenebilir.
İstanbul’da Omuz Çıkığı Tedavisi Nasıl Planlanır?
Tedavinin planlanabilmesi için öncelikle çıkığın özelliklerinin belirlenmesi gerekir.
Değerlendirme sırasında:
- Çıkığın ilk kez mi yaşandığı
- Daha önce omuz çıkığı olup olmadığı
- Çıkığın hangi travmayla meydana geldiği
- Kırık bulunup bulunmadığı
- Sinir veya damar etkilenmesi olup olmadığı
- Labrum veya kapsül hasarı
- Kemik kaybı
- Omuzda instabilite bulunup bulunmadığı
gibi faktörler dikkate alınır.
İlk kez yaşanan travmatik bir çıkık ile daha önce birkaç kez çıkmış bir omuzun tedavi yaklaşımı aynı olmayabilir.
Omuz Çıkığının İlk Tedavisi Nedir?
Akut omuz çıkığında ilk hedef, çıkığın uygun şekilde yerine oturtulmasıdır.
Bu işlem tıbbi olarak redüksiyon olarak adlandırılır.
Redüksiyon öncesinde ve sonrasında hastanın durumu değerlendirilir. Özellikle travmanın şiddetli olduğu durumlarda çıkığa kırığın eşlik edip etmediğinin belirlenmesi önemlidir.
Çıkık sonrasında kolun zorlanması veya omuzun kişinin kendisi tarafından yerine oturtulmaya çalışılması uygun değildir.
Çünkü eşlik eden kırık, damar veya sinir hasarı varsa kontrolsüz hareketler ek yaralanmalara neden olabilir.
Omuz Çıkığında Röntgen Neden Çekilir?
Röntgen, omuz çıkığının değerlendirilmesinde sık kullanılan görüntüleme yöntemlerinden biridir.
Röntgen ile:
- Humerus başının konumu
- Çıkığın yönü
- Eşlik eden kemik yaralanmaları
- Bazı kemik hasarları
değerlendirilebilir.
Çıkığın yerine oturtulmasından sonra da eklemin konumunu kontrol etmek amacıyla yeniden görüntüleme yapılabilir.
Bazı hastalarda daha ayrıntılı değerlendirme için bilgisayarlı tomografi veya MR gerekebilir.
Omuz Çıkığında MR Ne Zaman Gerekir?
MR her omuz çıkığında zorunlu değildir.
Ancak özellikle tekrarlayan çıkıklarda veya yumuşak doku hasarının araştırılması gereken durumlarda MR kullanılabilir.
MR ile:
- Labrum
- Eklem kapsülü
- Bağlar
- Rotator manşet tendonları
- Çevredeki yumuşak dokular
daha ayrıntılı değerlendirilebilir.
Özellikle çıkık sonrasında omuzda devam eden güvensizlik veya instabilite hissi bulunuyorsa yumuşak dokuların değerlendirilmesi önem kazanabilir.
Omuz Çıkığı Neden Tekrarlar?
İlk omuz çıkığı sırasında eklem çevresindeki stabilizasyon yapıları zarar görebilir.
Özellikle labrumun eklem yuvasından ayrılması, kapsül ve bağlarda meydana gelen hasarlar omuzun stabilitesini etkileyebilir.
Bu nedenle bazı kişilerde ilk çıkıktan sonra omuz daha kolay çıkabilir.
Tekrarlama riskini etkileyebilecek faktörler arasında:
- İlk çıkık yaşının küçük olması
- Temas sporları
- Omuzun yoğun kullanılması
- Labrum hasarı
- Kemik kaybı
- Bağ gevşekliği
- Daha önce birden fazla çıkık yaşanması
bulunabilir.
Tekrarlayan Omuz Çıkığı Nedir?
Omuzun birden fazla kez eklem yuvasından çıkması tekrarlayan omuz çıkığı olarak tanımlanabilir.
Bazı kişilerde çıkık yalnızca ciddi travmalar sonrasında meydana gelirken, bazı hastalarda daha küçük hareketlerle dahi çıkık veya çıkacakmış hissi ortaya çıkabilir.
Tekrarlayan çıkıklarda yalnızca kemiğin yerine oturtulması yeterli olmayabilir.
Çünkü altta yatan yapısal problemin belirlenmesi gerekir.
Omuz Çıkığında Labrum Hasarı Nedir?
Labrum, omuz eklem yuvasının çevresinde bulunan ve eklemin stabilitesine katkı sağlayan fibro-kıkırdak yapıdır.
Özellikle öne doğru gerçekleşen omuz çıkıklarında labrumun ön-alt bölümünde Bankart lezyonu olarak adlandırılan hasar meydana gelebilir.
Bu hasar omuzun stabilitesini azaltarak ilerleyen dönemde yeniden çıkık yaşanmasına katkıda bulunabilir.
Bu nedenle tekrarlayan omuz çıkıklarının değerlendirilmesinde labrumun durumu önemlidir.
İstanbul’da Omuz Çıkığı Ameliyatı Ne Zaman Gündeme Gelir?
Her omuz çıkığında cerrahi tedavi uygulanmaz.
Ancak bazı durumlarda ameliyat seçeneği değerlendirilebilir.
Bunlar arasında:
- Tekrarlayan omuz çıkıkları
- Belirgin omuz instabilitesi
- Labrum hasarı
- Kemik kaybı
- Çıkığa eşlik eden belirli kırıklar
- Bazı genç ve aktif hastalarda yüksek tekrarlama riski
- Cerrahi dışı takip sonrasında devam eden instabilite
yer alabilir.
Cerrahi karar verilirken hastanın yaşı, aktivite düzeyi, spor geçmişi, görüntüleme sonuçları ve daha önce yaşadığı çıkıklar birlikte değerlendirilir.
Omuz Çıkığı Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Omuz çıkığı nedeniyle cerrahi tedavi gerektiğinde uygulanacak yöntem, mevcut hasarın türüne göre belirlenir.
Bazı hastalarda artroskopik cerrahi kullanılabilir.
Artroskopik yöntemde küçük kesilerden kamera ve özel cerrahi aletler eklem içerisine yerleştirilir.
Eklem içerisindeki hasarlı yapılar görüntülenir. Labrum hasarı bulunması durumunda uygun teknikle onarım yapılabilir.
Gerekli durumlarda kapsülün stabilitesini artırmaya yönelik işlemler de uygulanabilir.
Bankart Onarımı Nedir?
Tekrarlayan öne omuz çıkıklarında karşılaşılabilen labrum hasarlarından biri Bankart lezyonudur.
Bankart onarımında amaç, eklem yuvasının kenarından ayrılmış olan labrum ve ilgili kapsüler yapıların uygun şekilde onarılmasıdır.
İşlem çoğu hastada artroskopik yöntemle gerçekleştirilebilir. Ancak uygulanacak cerrahi teknik, hastanın kemik ve yumuşak doku yapısına göre değişebilir.
Özellikle belirgin kemik kaybının bulunduğu hastalarda yalnızca labrum onarımı yeterli olmayabilir. Bu nedenle ameliyat öncesi görüntüleme ve ayrıntılı değerlendirme önemlidir.
Omuz Çıkığı Sonrasında Fizik Tedavi
Omuz çıkığının yerine oturtulması tedavinin yalnızca ilk aşamasıdır.
Sonraki süreçte omuzun hareket açıklığının ve kas gücünün yeniden kazanılması gerekebilir.
Rehabilitasyon programında hastanın durumuna göre:
- Kontrollü hareket egzersizleri
- Omuz çevresi kaslarını güçlendirme
- Rotator manşet egzersizleri
- Kürek kemiği çevresi kaslarının çalıştırılması
- Stabilizasyon egzersizleri
- Fonksiyonel hareketler
yer alabilir.
Egzersizlerin ne zaman başlanacağı ve hangi hareketlerin yapılacağı çıkığın özelliklerine ve uygulanmış tedaviye göre belirlenir.
Omuz Çıkığı Sonrası Kol Askısı Kullanılır mı?
Bazı hastalarda çıkık sonrasında belirli bir süre kol askısı kullanılabilir.
Bunun amacı omuzun korunması ve ağrının kontrol edilmesine yardımcı olmaktır.
Ancak askı kullanım süresi herkes için aynı değildir.
Yaş, çıkığın şekli, eşlik eden yaralanmalar ve uygulanan tedavi yöntemi gibi faktörler dikkate alınır.
Uzun süreli ve kontrolsüz immobilizasyon ise omuz hareketlerinin kısıtlanmasına yol açabileceğinden kullanım süresi kişisel değerlendirmeye göre belirlenmelidir.
Omuz Çıkığı Sonrası Spora Ne Zaman Dönülür?
Spora dönüş için yalnızca ağrının geçmiş olması yeterli değildir.
Omuzun:
- Hareket açıklığının
- Kas gücünün
- Stabilitesinin
- Koordinasyonunun
yeterli seviyeye ulaşması gerekir.
Özellikle güreş, basketbol, futbol, voleybol ve benzeri temas veya düşme ihtimali bulunan spor dallarında yeniden travma riski dikkate alınmalıdır.
Bu nedenle spora dönüş kademeli olarak gerçekleştirilir.
Omuz Çıkığı Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Çıkığın yerine oturtulmadan bırakılması ciddi sorunlara neden olabilir.
Ancak çıkığın uygun şekilde yerine oturtulmasından sonra da bazı hastalarda omuz instabilitesi devam edebilir.
Özellikle tekrarlayan çıkıkların göz ardı edilmesi:
- Yeni yumuşak doku hasarlarına
- Kemik kaybına
- Omuzda hareket kısıtlılığına
- Tekrarlayan çıkıklara
- Günlük yaşam aktivitelerinde zorlanmaya
neden olabilir.
Bu nedenle özellikle tekrar eden çıkıkların altında yatan nedenin araştırılması önemlidir.
Omuz Çıkığı ile Omuz Kırığı Birlikte Olabilir mi?
Evet.
Özellikle yüksek enerjili travmalarda omuz çıkığına kırık eşlik edebilir.
Humerus başı, glenoid veya omuz çevresindeki diğer kemiklerde kırık meydana gelebilir.
Bu nedenle çıkık şüphesi bulunan bir kişinin yalnızca dış görünüşüne bakılarak kırık olmadığı söylenemez.
Görüntüleme yöntemleri bu ayrımın yapılmasına yardımcı olur.
Omuz Çıkığında Sinir Hasarı Olur mu?
Omuz çıkığı sırasında çevrede bulunan sinirler etkilenebilir.
Özellikle aksiller sinir açısından değerlendirme önemlidir.
Çıkık sonrasında:
- Omuz çevresinde uyuşma
- Kolda his değişikliği
- Belirgin güç kaybı
- El veya kolda farklı duyular
ortaya çıkarsa sinir fonksiyonlarının değerlendirilmesi gerekir.
Benzer şekilde damar yapılarının da kontrol edilmesi önem taşıyabilir.
İstanbul’da Omuz Çıkığı Tedavisinde Cerrahi Dışı Yaklaşım
Cerrahi gerektirmeyen hastalarda tedavi süreci farklı aşamalardan oluşabilir.
Öncelikle çıkığın uygun şekilde yerine oturtulması sağlanır.
Daha sonra omuzun belirli bir süre korunması ve kontrollü rehabilitasyon sürecine geçilmesi planlanabilir.
Bu süreçte amaç:
Ağrının kontrolü → hareket açıklığının kazanılması → kasların güçlendirilmesi → omuz stabilitesinin geliştirilmesi
şeklinde ilerleyebilir.
Tedavinin süresi ve kapsamı kişinin yaşına, çıkığın özelliklerine ve omuzdaki hasarlara göre değişir.
İstanbul’da Omuz Çıkığı Tedavisinde Doç. Dr. Gökhan Karademir
Omuz çıkığının değerlendirilmesinde öncelikle çıkığın türünün ve eklem çevresinde meydana gelen hasarların belirlenmesi gerekir.
Doç. Dr. Gökhan Karademir, omuz ve dirsek bölgesindeki ortopedik problemlere yönelik bilgilendirici içeriklerinde omuz çıkıkları, rotator manşet problemleri ve cerrahi tedavi seçenekleri hakkında bilgiler sunmaktadır.
Tedavi yaklaşımı; hastanın muayene bulguları, görüntüleme sonuçları, yaşadığı çıkık sayısı ve omuzun fonksiyonel durumuna göre şekillendirilir.
Sık Sorulan Sorular
İstanbul’da omuz çıkığı tedavisi nasıl yapılır?
Tedavi öncelikle çıkığın değerlendirilmesi ve uygun şekilde yerine oturtulmasıyla başlar. Daha sonra kırık, labrum veya bağ hasarı gibi ek problemler değerlendirilir. İlk çıkıklarda cerrahi dışı tedavi, tekrarlayan çıkıklarda ise cerrahi seçenekler gündeme gelebilir.
Omuz çıkığı kendi kendine yerine oturur mu?
Bazı çıkıklar kendiliğinden yerine gelebilir. Ancak bu durum eklemde hasar bulunmadığı anlamına gelmez. Özellikle travmatik çıkıklardan sonra tıbbi değerlendirme yapılması gerekir.
Omuz çıkığı ameliyat gerektirir mi?
Her omuz çıkığında ameliyat gerekmez. Tekrarlayan çıkıklar, belirgin instabilite, labrum hasarı veya kemik kaybı gibi durumlarda cerrahi tedavi değerlendirilebilir.
Omuz çıkığı sonrası tekrar çıkık olur mu?
Evet. İlk çıkık sırasında omuzun stabilitesini sağlayan yapılarda hasar oluşması, ilerleyen dönemde tekrarlayan çıkıklara neden olabilir.
Omuz çıkığında Bankart lezyonu nedir?
Bankart lezyonu, özellikle öne doğru omuz çıkıkları sırasında labrumun eklem yuvasının ön-alt kısmından ayrılmasıyla oluşan hasarı ifade eder. Tekrarlayan omuz çıkıklarıyla ilişkili olabilir.
Omuz çıkığı sonrasında fizik tedavi gerekir mi?
Çıkığın türüne ve uygulanan tedaviye bağlı olarak rehabilitasyon gerekebilir. Amaç omuz hareketlerini, kas gücünü ve eklem stabilitesini yeniden geliştirmektir.
Omuz çıkığı sonrası spor yapılabilir mi?
Evet, ancak spora dönüş omuzun hareket açıklığı, kas gücü ve stabilitesi yeterli seviyeye ulaştığında kademeli olarak yapılır.
Omuz çıkığında MR çekilir mi?
Her hastada MR gerekli değildir. Ancak tekrarlayan çıkıklarda veya labrum, kapsül, tendon gibi yumuşak dokuların değerlendirilmesi gerektiğinde MR kullanılabilir.
Omuz çıkığında ilk olarak ne yapılmalıdır?
Omuz zorlanmamalı, kol mümkün olduğunca desteklenmeli ve tıbbi değerlendirme alınmalıdır. Omuzu kişinin kendisinin veya başka bir kişinin zorlayarak yerine oturtmaya çalışması uygun değildir.
Omuz çıkığı sonrası neden omuzda güvensizlik hissi olur?
Çıkık sırasında labrum, kapsül ve bağlarda meydana gelen hasarlar omuzun stabilitesini etkileyebilir. Bu nedenle kişi bazı hareketlerde omuzunun yeniden çıkacakmış gibi olduğunu hissedebilir.